OFFLINE

Vuurwerkangst: wat kun je eraan doen?

Veel katten zijn als de dood voor vuurwerk. In dit artikel lees je wat je kunt doen om angst te voorkomen of beperken. Het bevat ook een overzicht van middelen en medicatie tegen vuurwerkangst.

Om te voorkomen dat je kat de kluts kwijt raakt door vuurwerk kun je hem het beste binnen houden zodra er geknald wordt. Een kat kan namelijk zo hevig schrikken van vuurwerk dat hij in blinde paniek zijn vertrouwde leefgebied uit rent en de weg naar huis niet meer kan vinden.
Laat je kat in elk geval op oudjaar en tijdens de jaarwisseling niet naar buiten. Misschien een open deur, maar houd de deur dicht als je de straat op gaat om je buren gelukkig nieuwjaar te wensen. Steek je zelf vuurwerk af, doe dat dan bij voorkeur niet te dicht bij huis.
Je kunt het beste tegen twaalf uur, voordat het vuurwerk losbarst, de gordijnen dichtdoen. Op die manier krijgt je kat zo min mogelijk te zien van al die enge vuurpijlen.

Schuilplaats
Creëer een paar dagen voor oud en nieuw wat veilige vluchtplekjes, als je kat die nog niet heeft. Dat zijn plekken waar hij zich goed kan verstoppen. Een voorbeeld is een doos onder een bed of bank, met de dichte kant naar de kamer toe. Zorg dat de kat de vluchtplekken al vóór oud en nieuw (ver)kent. Leg er bijvoorbeeld wat brokjes of gistsnoepjes in, dan lokt de geur hem vanzelf naar binnen. Leg er een dekentje in waar de kat helemaal in weg kan kruipen. Liefst een met zijn eigen luchtje. Dat creëer je door het een paar dagen lang ergens neer te leggen waar de kat vaak slaapt. Haal geen dekentjes van reeds vertrouwde plekken weg want dat geeft stres, maar gebruik extra dekentjes. Ook aan te raden: spuit de dekens op de vluchtplek in met Feliway-spray (zie onder ‘Medicatie en middelen’).
Sommige katten vinden het fijn om in de badkamer te zitten, omdat daar het lawaai en licht van het vuurwerk vaak het minst merkbaar zijn. Daar zou je ook een vluchtdoos neer kunnen zetten. Sluit de kat echter niet op, laat hem zelf kiezen waar hij zijn angst wil doorstaan!

Veilige geur
Het reukvermogen van katten werkt duizend keer beter dan dat van mensen. Wij mensen zijn vooral ingesteld op wat we zien, maar de wereld van de kat bestaat vooral uit geuren. Daar kun je gebruik van maken om je kat te kalmeren. Er zijn verschillende middelen waarmee je je kat een kalmerende geurboodschap kunt geven: valeriaan, Rescue Remedy en een Feliway. Dat laatste werkt het sterkst. Voor meer informatie zie ‘Medicijnen en middelen’.

Ben je weg?
Ben je zelf weg met oud en nieuw, doe dan niet alleen de gordijnen dicht maar zet ook de radio of tv aan. Dit dempt geluiden van buitenaf. Zoek een zender die geen vuurwerk uitzendt om twaalf uur, anders heb je een averechts effect!

Blijf je thuis?
Als je thuisblijft, doe dan zo gewoon mogelijk. Als je kat niet (al te) bang is, probeer dan met hem te spelen. Dat leidt zijn aandacht af van het vuurwerk. Blijft je kat rustig tijdens het vuurwerk, beloon hem dan met je stem (goed zo!). Als hij bang is, moet je niets doen. Juist door hem troostend toe te spreken of bv te kijken waar de arme stakker naar toe gevlucht is, zal zijn angst toenemen. Voor een kat bevestigt ieder vorm van aandacht op zo’n moment zijn angst. Voor een kat werkt het zo: als er echt niks aan de hand zou zijn, zou jij gewoon doen… Dus: ook al schiet je kat van angst als een vuurpijl door de kamer: doe niets, zeg niets en kijk niet naar hem. Laat hem met rust. Zo help je hem het meest!

Trainen
Je kunt je kat geleidelijk laten wennen aan het geluid van vuurwerk met een speciale vuurwerk-cd. Je kunt deze op twee manieren gebruiken: preventief, om ervoor te zorgen dat je kat geen angst voor vuurwerk ontwikkelt, en curatief, om ervoor te zorgen dat je kat zijn angst zoveel mogelijk de baas wordt.
Is je kat extreem bang voor vuurwerk, dan kan het beste gedragstherapie worden ingezet. De trainings-cd kan dan als onderdeel van gedragstherapie worden ingezet.
Bij katten of kittens die nog geen vuurwerkangst hebben, kun je het beste twee maanden voor oud en nieuw beginnen met trainen. Als je kat al vuurwerkangst heeft, is het moment waarop je het beste kunt beginnen afhankelijk van hoeveel jaar je kat al al vuurwerkangst heeft, en de mate van zijn angst. Bij intense angst kun je het beste al in de herfst beginnen. Bij gemiddelde angst één à twee maanden van tevoren. Herhaal de training jaarlijks.
De trainings-cd is te bestellen via www.kattengedragstherapie.nl, via de pagina tips en bevat een handleiding.

Medicatie en middelen
Er zijn verschillende middelen en medicijnen waarmee je angst kunt beperken of voorkomen. Bijgaand een overzicht.

Middelen op voorschrift van de dierenarts
Om deze middelen voor te schrijven zal de dierenarts de kat eerst onderzoeken. U krijgt de middelen dus niet zomaar mee.
· Vetranquil®, Tranqoral® en Sedalin® bevat acepromazine. Deze stof wordt vaak toegepast bij vuurwerkangst. Helaas heeft onderzoek aangetoond dat dit middel een kat niet alleen suf en slap maakt, maar dat het zijn gehoorvermogen (dat al aanmerkelijk beter is dan dat van mensen!) nog scherper maakt. Hij zal vuurwerkgeweld dus nog intenser waarnemen dan normaal, maar is te suf en te slap om te vluchten. Kortom, dit middel maakt de kat schijnbaar rustig maar zorgt er in werkelijkheid voor dat oud en nieuw een nóg traumatischer ervaring wordt. Nooit toedienen dus bij vuurwerkangst!
· Clomicalm is een antidepressivum. Het kan worden ingezet als een kat extreem bang is voor vuurwerk. Het middel dient altijd in combinatie met gedragstherapie te worden toegepast. Bij vuurwerkangst moet het al vanaf begin december toegediend worden. Uw dierenarts zal u vertellen hoe u het middel na de jaarwisseling kunt afbouwen; u kunt er niet in één keer mee stoppen.
· Valium kan een goede oplossing zijn als een kat extreem angstig is voor vuurwerk. Het maakt de kat suf, waardoor hij minder prikkels binnenkrijgt. Een nadeel is dat het leervermogen van de kat onder invloed van valium niet meer werkt. Een kat die oud en nieuw met valium doorkomt en dan niet bang is, zal het jaar erop zonder dit middel dus weer even angstig zijn. Het middel moet dan ook elk jaar opnieuw gebruikt worden.

Vrij verkrijgbare middelen
· Feliway. Dit bevat synthetische gezichtsferomonen van katten een gevoel van veiligheid geven. De kalmerende werking vindt dus op een volkomen natuurlijke en kateigen manier plaats. Feliway is verkrijgbaar als verstuiver en als verdamper (zie www.feliway.nl). De verstuiver kun je gebruiken om slaap- en vluchtplaatsen een veilige geur te geven. Ook kun je voordat het knallen begint in iedere ruimte waar de kat komt een paar keer te sprayen. Let op: gebruik het een halfuur voordat de kat ergens komt. Want anders is de alcohol uit het middel nog niet verdampt, en katten háten alcohol! Wil je de kat overal in huis laten weten dat het veilig is, dan kun je het beste een Feliway-verdamper gebruiken (ook van het merk Catitude zijn verdampers verkrijgbaar. Deze heten Sire No Stress en bevatten dezelfde stof). Een verdamper heeft alleen zin als je de ramen dichthoudt. Stop deze minimaal één dag voordat het knallen begint in het stopcontact.
Feliway-producten zijn verkrijgbaar via de dierenarts, dierenwinkel en www.kattengedragstherapie.nl op de pagina ‘middelen’.
· Telizen: als uw kat rond de jaarwisseling erg bang is geweest en zelfs na het vuurwerk nog angstig is, dan kunt u Telizen gebruiken. Dit natuurlijke middel bevat bestanddelen van groene thee. Het is wetenschappelijk aangetoond dat Telizen angstverminderend werkt, en het leervermogen van de kat intact laat. Voor een goed resultaat dient het twee maanden lang tweemaal daags te worden gebruikt. Katten zijn er dol op en eten ervaren het als een snoepje! Telizen kan ook in combinatie met medicijnen of andere middelen gebruikt worden. Het is zonder consult verkrijgbaar bij sommige dierenartsen, en via www.kattengedragstherapie.nl, pagina ‘tips’, knop ‘hulpmiddelen’.
· Valeriaan is een geneeskrachtig kruid dat goed werkt tegen stres (een bij-effect van angst). Bij een kat die echt angstig is zal het onvoldoende werken, maar het kan wel bijdragen aan stresvermindering. Begin er half december mee.
Je kunt valeriaan in twee vormen toedien: in als tinctuur of als kruid. Als tinctuur (druppels) is het te koop bij drogisterijen. Let dan wel op dat je de variant neemt die geschikt is voor inwendig gebruik! Als kruid is valeriaan(wortel) en te koop in natuurwinkels (op de theeafdeling, o.a. van het merk Piramide) en via www.kattengedragstherapie.nl, pagina ‘tips’, knop ‘hulpmiddelen’.
De tinctuur kun je het gebruiken in het drinkwater. Gebruik dan een extra bakje water, zodat de kat ook wat te drinken heeft als hij de valeriaan niet lust. Ook kun je de tinctuur toedienen door het eten (vlees of blikvoer). Doe dit alleen als je kat het lekker vindt. Wij doen zelf immers ook geen parfum door ons eten… Met valeriaan kun je eveneens een kalmerende geurboodschap geven door wat druppels op de slaapplaats van de kat te sprenkelen. Herhaal dit dagelijks.
Valeriaan(wortel) kun je op een schoteltje geven (niet door het eten doen!). De stokjes zien er niet eetbaar uit, maar zijn dat wel degelijk. Katten mogen dit het hele jaar door onbeperkt eten. Valeriaan werkt niet versuffend of verslavend.
· Homeopathische middelen. Bij angst voor plotselinge en harde geluiden kan Borax (korrels) worden ingezet. Ook kan een speciale homeopathische mix worden gebruikt. Deze mix heeft een sterkere werking dan Borax. De mix werkt niet alleen tegen angst, maar werkt eveneens rustgevend. Wanneer een kat niet alleen angstig is voor vuurwerk, maar ook voor andere dingen, kunnen er in overleg met een dierenhomeopaat ook andere middelen ingezet worden die gerichter werken op het specifieke probleem van de kat.

Is een kat voor meer dingen bang dan voor vuurwerk, dan kunnen er in overleg andere middelen tegen angst ingezet worden.

Algemene tip
Is je kat alleen maar bang voor vuurwerk? Of is hij wel vaker bang? In dat laatste geval is het verstandig een gedragstherapeut in te schakelen. Angst is in ernstige mate welzijnsverminderend, terwijl het in de regel goed te behandelen is. Vlucht uw kat zodra er wordt aangebeld? Duikt hij regelmatig zomaar in elkaar van schrik? Er is iets aan te doen!