OFFLINE

TÜRKİYE ÖZÜRLÜLER ARAŞTIRMASI TEMEL GÖSTERGELERİ
Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından Devlet İstatistik Enstitüsü’ne yaptırılan “Türkiye Özürlüler Araştırması” ile ülkemizdeki özürlülük profili geniş kapsamlı olarak araştırılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29’dur. Buna göre ülkemizde 8.431.937 kişi özürlü olarak yaşamlarını sürdürmektedir. Özürlülük sadece bu sorunu yaşayan kişiyi değil, ailesini ve yakın çevresini ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak etkileyen bir sorundur.
Türkiye Özürlüler Araştırmasındaki bazı bulgulara bakıldığında özürlülük öncelikle bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Sağlık sistemindeki eksikliler, ülkenin gelişmişlik düzeyi, vatandaşların kaliteli sağlık hizmetleri almasına engel olmaktadır. Bilgi eksikliği, sağlık hizmetlerinin ulaşılabilirliği, ekonomik yükü, tıbbi yetersizlikler vb. nedenler, özürlünün yeterli, zamanında ve sürekli sağlık hizmeti almasını engellemektedir.
ÖZÜRLÜ NÜFUS ORANLARI
Özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29’dur. Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlülerin oranı %2.58 iken (yaklaşık 1.8 milyon) süreğen hastalığı olanların oranı ise % 9.70’dir(Yaklaşık 6.6 milyon)(Tablo 1). Özürlü olma oranları yaş grubu bazında incelendiğinde her iki grupta da ileri yaşlarda artmaktadır. Ancak, bu artış süreğen hastalığı olanlarda diğer özür grubundakilere göre daha fazladır. 0-9 yaş grubunda ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü olanların oranı %1.54 iken 0-9 yaş grubunda süreğen hastalığa sahip olanların oranı % 2.60’tır. Bu oran, ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü olanlarda 50-59 yaş grubu, süreğen hastalığı olanlarda ise 20-29 yaş grubunda yaklaşık iki katına çıkmaktadır.
%
Toplam özürlü nüfus      Ortopedik, görme ,işitme, dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus      Süreğen hastalığa sahip olan nüfus
Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
12.29     11.10     13.45     2.58     3.05     2.12     9.70     8.50     11.33
Tablo 1
YAŞ YAPISI
Araştırma sonuçlarına göre özürlü grubun ortanca (medyan yaş) yaşı, ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlülerde yaklaşık 34, süreğen hastalığı olanlar için yaklaşık 49 dur. Ortanca yaş toplam nüfus için ise yaklaşık 26 dır. Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü nüfus, toplam nüfustan daha yaşlı bir nüfus yapısına sahip iken süreğen hastalığı olanların ise en yaşlı nüfus yapısına sahip olduğu görülmektedir.
Ülkemizde doğumda yaşam beklentisi kadınlarda 70, erkeklerde 66 yıldır. Genel olarak orta yaşa gelindiğinde eğitim ve işle ilgili sorunların çözümlenmiş ve üretken döneme geçilmiş olması istenir. Özürlülerin her yaş grubunda farklı gereksinimleri olmaktadır. Genel bir perspektifle bakıldığında çocukluk döneminde erken tanı ve tedavi, ardından eğitim ve rehabilitasyon hizmetleri, arkasından da işe yerleştirme gelmektedir. Özürlülerin yarısının 34 yaşından küçük olması bu gereksinimlerinin karşılanması için ciddi çabalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir(Tablo2)
Özürlü nüfusun ortanca(medyan) yaşı      Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus      Süreğen hastalığa sahip olan nüfus
Türkiye      33.86     48.87
Kent      32.60     47.19
Kır      35.37     52.30
Erkek      32.95     47.60
Kadın      35.50     49.71
Tablo 2
EĞİTİM DURUMU
Okur Yazarlık
(Okuma ve yazma bilen nüfustur)
Ülkemizde son yıllarda okuma- yazma bilmeyen nüfusun azaltılması konusunda ve eğitim düzeyinin yükseltilmesi konusunda oldukça önemli mesafeler kat edilmiştir. Ancak genel nüfusun göstergeleriyle özürlü nüfusun göstergeleri arasında çok büyük uçurumlar vardır. Genel nüfusta okuma yazma bilmeyenlerin oranı yaklaşık %13’ tür. Bu oran özürlülerde yaklaşık %36, süreğen hastalığı olanlarda yaklaşık %25’dir( Tablo 3)
%
     Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus      Süreğen hastalığa sahip olan nüfus
       Okuma yazma bilmeyen      Okuma yazma bilen      Okuma yazma bilmeyen      Okuma yazma bilen
Türkiye      36.33     63.67     24.81     75.19
Kent      29.58     70.42     20.49     79.51
Kır      43.44     56.56     32.85     67.15
Erkek      28.14     71.86     9.78     90.22
Kadın      48.01     51.99     35.04     64.96
Tablo 3
Tamamlanmış Eğitim Durumuna Göre Özürlü Nüfus Oranı
(25 ve daha yukarı yaştaki kişilerin tamamlamış oldukları eğitim düzeyidir. Kişinin 25 yaşına kadar tüm eğitim düzeylerini tamamladığı varsayılmıştır)
Tamamlanmış eğitim durumuna göre özürlü nüfus oranı verileri de genel nüfusa göre oldukça düşüktür. Özürlülerin yaklaşık % 41’i, süreğen hastalığı olanların yaklaşık % 47.10’u ilkokul mezunudur. İlkokul sonrası eğitim düzeyi ise oldukça düşüktür. Yüksek okula devam eden özürlü oranı % 2.24, süreğen hastalığa sahip olanlarda ise % 4.23’dür. Eğitim düzeyi doğrudan yaşam kalitesini etkileyen bir göstergedir. Sağlık, çalışma durumu, gelir ve sosyal yaşama katılma düzeyi eğitim düzeyi ile doğru orantılı olarak artar. Özürlü olmak eğitim yaşamına katılmayı engelleyen bir durum olduğu gibi, bu durumun sonucu özürlülüğün yükünü artırır. Bu kısır döngüyü kırmak özürlüler için gereken özel eğitim hizmetlerinin nitelik ve niceliğini, ulaşılabilirliğini artırmakta, bunun yanı sıra normal eğitime devam edebilecek özürlülere fırsat eşitliği sağlamakla mümkün olabilecektir. Bunu sağlamanın yolu toplumsal bilincin geliştirilmesi çalışmalarına ek olarak yasal düzenlemelerle fırsat eşitliğini devlet garantisi altına almaktan geçmektedir( Tablo 4, Tablo 5)
Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus %

       Okuma-yazma bilmeyen      Okuma yazma bilen      Okuma yazma bilen fakat bir okul bitirmeyen      İlkokul      Ortaokul veya dengi meslek okulları      Lise veya dengi meslek okulları      Yüksek öğretim
Türkiye      36.37     63.62     7.69     40.97     5.64     6.90     2.42
Kent      27.40     72.58     6.85     42.75     8.00     10.62     4.36
Kır      45.36     54.64     8.54     39.17     3.31     3.16     0.47
Erkek      25.75     74.22     7.95     47.21     6.98     8.98     3.10
Kadın      51.26     48.74     7.32     32.22     3.78     3.97     1.45
Tablo 4
Süreğen hastalıklara sahip olan nüfus %
       Okuma-yazma bilmeyen      Okuma yazma bilen      Okuma yazma bilen fakat bir okul bitirmeyen      İlkokul      Ortaokul veya dengi meslek okulları      Lise veya dengi meslek okulları      Yüksek öğretim
Türkiye      26.64     73.36     8.10     47.10     6.31     7.61     4.23
Kent      22.00     78.00     7.02     46.96     7.92     10.14     5.95
Kır      35.07     64.93     10.07     47.34     3.39     3.01     1.11
Erkek      10.16     89.84     7.42     54.41     9.50     11.43     7.07
Kadın      37.33     62.67     8.54     42.35     4.25     5.14     2.39
Tablo 5

İŞGÜCÜNE KATILIM
(İşgücü; İstihdam edilenler ve işsizlerin oluşturduğu nüfusu kapsar.
İşgücüne Katılma Oranı;15 ve daha yukarı yaştaki işgücünde olan nüfusun toplam nüfusa oranıdır.
İşsizlik Oranı: İşsiz nüfusun işgücündeki nüfusa oranıdır)
Özürlülerin işgücüne katılmaları ile ilgili verilere bakıldığında yaklaşık %78’nin işgücüne dahil olmadığı görülmektedir. İşgücüne dahil olan yaklaşık %22’lik oranın ise yalnız yaklaşık % 20’si istihdam edilmektedir (Tablo 6). Süreğen hastalığı olanların % 23’ü işgücüne katılmakta yaklaşık % 20’si istihdam edilmektedir. Bu grupta işgücüne dahil olmayanların oranı ise yaklaşık % 77’dir (Tablo 7). Bu durum özürlünün üretim dışı ve tamamen başkalarına bağımlı olduğunun bir göstergesidir. Özürlülerin istihdam sorununun çözülmesi hem kendilerinin hem de ailelerinin üretim yaşamına katılmasının yanı sıra, bağımsız yaşama ve yaşam kalitelerinin artmasını sağlayacak tek yoldur. Bu sorun ve çözümü çok boyutludur ve devlete çok önemli görevler yüklemektedir. Devlet tüm vatandaşlarının yaşamlarını idame ettirecek miktarda gelir sağlayabilecekleri iş alanları yaratmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük özürlüler için de geçerlidir ve ek olarak özürlüler için istihdam alanında fırsat eşitliği yaratma görevi kaçınılmazdır.
Ortopedik, görme,işitme, dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus %
       İşgücüne katılma oranı      İşsizlik oranı      İşgücüne dahil olmayan nüfus oranı
Türkiye      21.71     15.46     78.29
Kent      25.61     17.43     74.39
Kır      17.76     12.58     82.24
Erkek      32.22     14.57     67.78
Kadın      6.71     21.54     93.29
Tablo 6
Süreğen hastalığa sahip olan nüfus %
       İşgücüne katılma oranı      İşsizlik oranı      İşgücüne dahil olmayan nüfus oranı
Türkiye      22.87     10.77     77.13
Kent      23.08     12.72     76.92
Kır      22.48     7.08     77.52
Erkek      46.58     10.28     53.42
Kadın      7.21     12.84     92.79
Tablo 7
SAĞLIK
Özürlülerin tedavi olma durumları özür türü bazında incelendiğinde, tedavi olan özürlülerin oranı, ortopedik, görme ve işitme özürlülerde %50’nin üzerindedir (Tablo;8,9,10) Bu özür türlerinde özürlülerin tedavi olma oranları sırasıyla %56.66, %57.31, % 52.04’tür. Dil ve konuşma ile zihinsel özürlülerin tedavi olma oranları ise sırasıyla % 32.92 ve % 42.95’tir (Tablo;11,12).Tedavi olma oranı en yüksek görme özürlülerde gözlenirken en düşük oran dil ve konuşma özürlülerde gözlenmektedir. Tedavi olanların oranı, tüm özür türlerinde kentte daha yüksektir. Tüm özür türlerinde tedavi olan erkeklerin oranı ise kadınlardan daha yüksektir.
Gerek sağlık sistemimizdeki aksaklıklar, gerek ülkenin ekonomik gelişmişlik düzeyi vatandaşların sağlık hizmetlerinden eşit düzeyde yararlanmasına engel olmaktadır.Bilgi eksikliği, sağlık hizmetlerinin ulaşılabilirliği, ekonomik yükü, tıbbi yetersizlikler vb nedenler özürlünün yeterli, zamanında ve sürekli sağlık hizmeti almasını engellemektedir. Özürlüler araştırmasına göre özürlülerin yaklaşık % 47’si özründen dolayı herhangi bir şekilde tedavi edilmediğini bildirmiştir.Bu durum belki de tedavi sonrası bağımsız ve üretken biçimde yaşamına devam edebilecek pek çok özürlüyü bağımlı hale getirmenin başlangıcını oluşturmaktadır.
Ortopedik özürlülerin tedavi olma durumları %
     Tedavi yapılıyor      Tedavi yapıldı      Tedavi yapılmadı      Bilinmeyen
     Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Kadın      erkek
Türkiye      17.08     16.09     18.49     39.58     43.78     33.61     38.84     36.17     42.64     4.50     3.97     5.25
Kent      18.38     17.30     19.97     40.62     44.45     34.93     36.80     34.71     39.89     4.21     3.53     5.20
Kır      15.64     14.69     16.93     38.42     42.99     32.21     41.11     37.84     45.56     4.82     4.47     5.30
Tablo 8
Görme özürlülerin tedavi olma durumları %
     Tedavi yapılıyor      Tedavi yapıldı      Tedavi yapılmadı      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Kadın      erkek
Türkiye      20.30     19.86     20.91     37.01     39.49     33.60     38.60     37.07     40.70     4.09     3.58     4.78
Kent      23.31     23.80     22.70     37.17     39.23     34.56     36.64     34.03     39.96     2.87     2.94     2.78
Kır      17.02     15.84     18.78     36.82     39.75     32.46     40.74     40.17     41.59     5.42     4.24     7.17
Tablo 9
İşitme özürlülerin tedavi olma durumları %
     Tedavi yapılıyor      Tedavi yapıldı      Tedavi yapılmadı      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Kadın      erkek
Türkiye      13.02     13.00     13.04     39.02     40.79     36.89     43.61     42.78     44.61     4.35     3.43     5.46
Kent      15.00     14.30     15.79     41.92     43.59     40.05     38.36     38.71     37.97     4.72     3.40     6.20
Kır      10.87     11.68     9.81     35.88     37.95     33.20     49.29     46.91     52.40     3.96     3.47     4.59
Tablo 10
Dil ve konuşma özürlülerin tedavi olma durumları %
     Tedavi yapılıyor      Tedavi yapıldı      Tedavi yapılmadı      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Kadın      erkek
Türkiye      11.27     11.09     11.57     21.65     23.90     17.87     63.02     61.40     65.74     4.07     3.61     4.83
Kent      13.80     12.64     15.69     22.02     24.16     18.52     60.81     60.51     61.31     3.37     2.69     4.48
Kır      8.48     9.41     6.88     21.24     23.61     17.13     65.45     62.36     70.76     4.84     4.61     5.23
Tablo 11
Zihinsel özürlülerin tedavi olma durumları %
     Tedavi yapılıyor      Tedavi yapıldı      Tedavi yapılmadı      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Kadın      erkek
Türkiye      18.07     18.25     17.79     24.88     25.84     23.43     54.08     53.16     55.48     2.97     2.75     3.30
Kent      23.74     23.18     24.50     24.66     26.78     21.77     48.52     47.53     49.89     3.07     2.51     3.84
Kır      12.92     14.08     11.01     25.07     25.04     25.11     59.14     57.92     61.13     2.87     2.95     2.75
Tablo 12
SOSYAL GÜVENLİK
Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü olanların yaklaşık %48’inin (Tablo 13) süreğen hastalığı olanların ise yaklaşık % 64’ünün (Tablo 14) sosyal güvenliği bulunmaktadır. Sosyal güvenliği olan özürlülerin oranı kentte daha yüksektir. Özürlülerin ve süreğen hastalığı olanların ancak yarısı sosyal güvenliğe sahipken, bunların yarısından fazlası bağımlı olarak sosyal güvenlik şemsiyesi altındadır. Büyük çoğunluğu yoksul olan özürlülerin özellikle tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri için sosyal güvenlik önemli bir araçtır. Bundan yoksun olanların tamamen kaderine terk edildiği açıktır. Bunun yanı sıra özellikle çalışamayacak durumda ve ailesine bakamayacak durumda olan özürlüler için sosyal güvenlik şemsiyesi altında sağlayacak parasal yardımların önemi de kaçınılmazdır.
Ortopedik, görme,işitme,dil ve konuşma ve zihinsel özürlü nüfus %
     Sosyal güvenlik durumu      Kayıtlılık durumu
       Olan      Olmayan      Kendi adına      Bağımlı
Türkiye      47.55     52.45     45.21     54.79
Kent      59.27     40.73     44.86     55.14
Kır      35.15     64.85     45.84     54.16
Erkek      44.84     55.16     67.96     32.04
Kadın      51.41     48.59     17.04     82.96
Tablo 13
  
Süreğen hastalığa sahip olan özürlü %
     Sosyal güvenlik durumu      Kayıtlılık durumu
     Olan      Olmayan      Kendi adına      Bağımlı
Türkiye      63.67     36.33     44.36     55.64
Kent      70.80     29.20     45.23     54.77
Kır      50.28     49.72     42.06     57.94
Erkek      62.40     37.60     86.42     13.58
Kadın      64.56     35.44     15.89     84.11
Tablo 14
ÖZÜRLÜLERİN KURUM VE KURULUŞLARDAN BEKLENTİLERİ
Araştırma döneminde özürlü olan kişilerin kamu kurum ve kuruluşlarından en önemli beklentilerine ilişkin bilgiler alınmıştır. Bu çalışmaya göre özürlülerin en önemli beklentilerinin yaklaşık % 61 ile parasal katkı olduğu gözlenmektedir. Parasal katkı yapılmasını isteyen özürlülerin oranı kırda % 68 iken kentte yaklaşık % 55’dir. Özürlü erkeklerin yaklaşık % 59’u, kadınların yaklaşık % 64’ü kurum ve kuruluşlardan parasal destek istemektedir. Parasal katkı yapılmasını isteyen özürlülerin kırda daha yüksek olması ve kadınların bu desteği daha çok istemesi kadınların gelirlerinin daha düşük olmasından kaynaklandığı söylenebilir( Tablo 15).
İş bulunmasına yardım edilmesinin en önemli beklenti olduğunu ifade eden özürlülerin oranı yaklaşık % 10’dur. Bu beklenti kentte ve erkeklerde daha yüksektir.
En önemli beklentilerinin iş bulunmasında yardımcı olunması, eğitim olanaklarının yaratılması ve yasal haklarının savunulması olduğunu ifade edenlerin oranı erkeklerde ve kentte daha yüksektir.
%
       Parasal katkıda bulunma      Eğitim olanakları yaratma      İş bulmaya yardımcı olma      Yasal hakları savunma      Evde uzman personel tarafından bakım ve tedavi hizmeti verme      Diğer      Bilinmeyen
Türkiye      61.22     3.31     9.55     3.51     4.12     13.53     4.76
Kent      55.28     4.23     10.20     4.60     4.71     15.37     5.60
Kır      68.03     2.25     8.80     2.26     3.45     11.41     3.80
Erkek      59.34     3.63     12.33     4.10     2.97     12.65     4.98
Kadın      63.76     2.88     5.78     2.72     5.67     14.72     4.46
Tablo 15
Özürlülerle ilgili çalışmalarda pek çok eksikliğine rağmen yinede öncelikli grup çocuklar ve gençlerdir. Yetişkin ve yaşlı grup genellikle göz ardı edilmektedir. Özürlü nüfusun yaş kompozisyonuna bakıldığında genel nüfusa oranla daha yaşlı oldukları görülmektedir. Yaşlanmanın sonucu ortaya çıkan özürlülük veya özürlü olarak yaşlanmak yeni sorunları da beraberinde getirmektedir. Bunların başında sürekli bakım ve evde bakım gelmektedir.Özürlülerin yaşla birlikte artan yardım ve bakım ihtiyacı sosyal devlet ilkesi temelinde öncelikle ele alınması gereken konulardan biridir. Sürekli bakım ve yardım ihtiyacı yalnız yaşlı grubun değil, ağır özürlülerin ve özellikle de zihinsel özürlülerin acil ihtiyacıdır (Tablo 16).
ÖZÜRLÜLÜK ORANI
Özür türlerinin toplam nüfus içindeki yaygınlığının incelenebilmesi amacıyla her özür türü için özürlü nüfus oranı hesaplanmıştır. En yüksek özürlülük oranı ortopedik özürlülerde gözlenirken en düşük özürlülük oranı işitme özürlülerde gözlenmektedir. Yaşa göre özürlülük oranları incelendiğinde, ortopedik, görme ve işitme özürlülerde yaşla birlikte özürlülük oranı da artmaktadır(Tablo16)
%
       Ortopedik Özürlü      Görme özürlü      İşitme özürlü      Dil ve konuşma özürlü      Görme özürlü
Türkiye      1.25     0.60     0.37     0.38     0.48
0-9 yaş grubu      0.64     0.33     0.20     0.46     0.42
10-19      0.77     0.36     0.29     0.43     0.58
20-29      1.21     0.45     0.32     0.42     0.65
30-39      1.26     0.46     0.35     0.31     0.54
40-49      1.39     0.62     0.35     0.26     0.39
50-59      1.79     0.91     0.41     0.30     0.26
60-69      2.80     1.56     0.77     0.41     0.27
70 +      3.94     2.98     1.70     0.39     0.31
Kent      1.09     0.52     0.32     0.33     0.38
Kır      1.49     0.73     0.45     0.46     0.64
Erkek      1.48     0.70     0.41     0.48     0.58
Kadın      1.02     0.50     0.33     0.28     0.38
Tablo 16 ÖZRÜN ORTAYA ÇIKIŞI
Yaklaşık % 12’lik özürlülük oranı, özürlülerin sağlık, eğitim, iş edinme ve sosyal yaşam gibi alanlarda çok büyük dezavantajlar yaşaması müdahale edilmesi gereken başka bir konuyu karşımıza çıkarmaktadır. Bu da özürlülüğün önlenmesi ve erken tanısıdır. Türkiye Özürlüler Araştırması sonuçlarına göre özür nedenleri arasında doğuştan özürlülük yaklaşık % 34 olarak bildirilmiştir. Ülkemize özgü koşullarda (akraba evliliği yaygınlığı gibi) düşünüldüğünde doğum öncesi nedenlere bağlı özürlülüğün önemli bir sorun olarak karşımızda durduğunu kabul etmek zorundayız. Bu durumun genel dünya ortalamalarına bakarak ülkemizde daha büyük bir sorun olduğunu söyleyebiliriz.
Özrün ortaya çıkış zamanı doğuştan ve sonradan olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Özürün ortaya çıkış zamanı, özrün türüne göre incelendiğinde, ortopedik (%73.30)(Tablo17) görme (%76.32)(Tablo 18) ve işitme özürlülerde (%67.10)(Tablo19) sonradan özürlü olanların oranı daha yüksektir.Ancak, dil ve konuşma özürlü ile (Tablo 20) zihinsel özürlülerde ( Tablo 21) doğuştan veya sonradan özürlü olma oranları arasında önemli bir farklılık gözlenmemektedir.Bu iki özür türünde doğuştan özürlü olma oranı %46.63 (Tablo 20) ve 47.92’dir ( Tablo 21).
Özrün ortaya çıkış zamanı kent- kır ayrımında incelendiğinde, tüm özür türlerinde doğuştan özürlü olanların oranının kırda daha yüksek olduğu, sonradan özürlü olanların oranının ise kentte daha yüksek olduğu görülmektedir.
Özrün ortaya çıkış zamanı, cinsiyet ayrımında incelendiğinde görme ve işitme özürlü olanlarda cinsiyet ayrımında önemli bir farklılık gözlenmemektedir. Ortopedik, dil ve konuşma ile zihinsel özürlülerde, doğuştan özürlü olanların oranı kadınlardan daha yüksektir.
Ortopedik Özürlü %
     Doğuştan      Sonradan      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
Türkiye      23.91     21.51     27.33     73.30     76.17     69.21     2.79     2.32     3.46
Kent      21.69     19.22     25.33     75.56     78.61     71.05     2.76     2.17     3.62
Kır      26.39     24.15     29.45     70.77     73.36     67.26     2.83     2.49     3.29
Tablo 17
Görme Özürlü %
     Doğuştan      Sonradan      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
Türkiye      20.41     20.46     20.35     76.32     76.49     76.09     3.27     3.05     3.56
Kent      19.78     19.06     20.69     77.77     78.21     77.20     2.45     2.73     2.10
Kır      21.10     21.88     19.93     74.75     74.75     74.76     4.15     3.38     5.31
Tablo 18  
İşitme Özürlü %
     Doğuştan      Sonradan      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
Türkiye      29.49     29.14     29.92     67.10     68.13     65.85     3.41     2.73     4.24
Kent      24.59     23.83     25.43     71.80     73.66     69.71     3.61     2.51     4.85
Kır      34.81     34.53     35.17     62.00     62.52     61.32     3.20     2.96     3.51
Tablo 19
Dil ve Konuşma Özürlü %
     Doğuştan      Sonradan      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
Türkiye      46.63     45.73     48.14     50.16     51.81     47.39     3.21     2.46     4.46
Kent      41.60     38.81     46.17     55.14     58.98     48.83     3.26     2.20     5.00
Kır      52.18     53.22     50.38     44.67     44.03     45.76     3.15     2.74     3.86
Tablo 20
Zihinsel Özürlü %
     Doğuştan      Sonradan      Bilinmeyen
       Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın      Toplam      Erkek      Kadın
Türkiye      47.92     46.12     50.64     49.89     51.98     46.73     2.19     1.90     2.63
Kent      45.99     42.17     51.23     51.65     56.09     45.56     2.36     1.74     3.21
Kır      49.68     49.45     50.05     48.29     48.51     47.92     2.03     2.03     2.04
Tablo 21