OFFLINE

SİNDİRİM SİSTEMLERİ:

...Canlı organizmaların metabolizma olaylarını  devam ettirebilmesi ,enerji üretmesi ile  mümkün olabilir.
…Enerji üretmek için ise  organik ve inorganik besinlerin alınması ve kullanılması gerekir.(beslenme)
…Besin maddelerinin su ve enzimler yardımıyla  yıkılmasına(hidroliz edilmesine) sindirim denir.
…Bütün canlılardaki sindirim olayı hücre içi ve hücre dışı  olmak üzere 2 şekilde gerçekleşir.
…Dışarıdan alınan besin maddelerinin  yapıtaşlarına parçalanması hücre içindeki organeller kullanılarak gerçekleşiyorsa bu olaya hücre içi sindirim denir.
…Dış ortamdaki  büyük moleküllü besinlerin  hücrelerden dışarıya salgılanan  enzimlerle  küçük moleküllere parçalanarak  hücre içine alınması olayına hücre dışı sindirim denir.
…Besinlerin sadece fiziksel etkilerle daha küçük parçalara ayrılmasına mekanik sindirim denir.
…Bu işlem çiğneme ve kas hareketleriyle yapılabilir.
…Mekanik olaylarla enzimlerin etki yüzeyi artırıldığı için  asıl sindirim kolaylaştırılır ve hızlandırılır.
…Besinlerin enzimler yardımıyla ve su kullanılarak yapıtaşlarına parçalanmasına kimyasal sindirim denir.

…Hücrelerin protein,yağ ve karbonhidratlı bileşiklerden faydalanabilmesi için  bu bileşiklerin  hidroliz edilmesi gerekir.
…Hidroliz, besin maddelerinin  su yardımıyla parçalanması reaksiyonlarına  denir.
…Hidroliz sonucunda proteinler aminoasitlere,yağlar yağ asitleri ve gliserole(gliserin) ,karbonhidratlar monosakkaritlere(glikoz,galaktoz ve fruktozlara) parçalanır.
…Nükleik asitlerin  sindirimi sonucunda ise azotlu organik bazlar,beş karbonlu şekerler ve inorganik fosfat molekülü oluşur.
…Sindirimde asıl amaç besin moleküllerinin hücre zarından geçebilecek hale getirilmesini sağlamaktır.


I.BİR HÜCRELİLERDE SİNDİRİM:
…Bir hücreli canlılarda genel olarak hücre içi sindirim görülür.
…Bir hücreli canlılarda besin maddeleri hücre içine genellikle difüzyon yada aktif taşımayla alınır.
…Besin maddesi bu yollarla alınamayacak kadar büyükse bu durumda endositoz(fagositoz veya pinositoz) yapılarak hücre içine alınır.
…Endositoz ile hücre içine alınan besin maddesi besin kofulu içinde lizozom enzimleri kullanılarak yapıtaşlarına sindirilir.
…Sindirim ürünleri difüzyonla hücre stoplazmasına aktarılır.
…Artık maddeler ise boşaltım kofulunda kalır ve ekzositoz yoluyla hücre dışına atılır.
…Amip; besinlerini yalancı ayak oluşturarak  fagositoz ile hücre içine alırlar.(hücre içi sindirim)
…Paramesyumda:hücre dışında bulunan sert pelikula(deri) fagositozla besin alınmasını engeller.Bu nedenle besinler  ağız bölgesinden hücre içine  pinositozla alınır ve sindirimden sonraki artık maddeler de hücre anüsünden dış ortama atılır.Paramesyumda hücre içi sindirim görülür.
…Öglena gibi bazı bir hücrelilerde ise  kloroplastlar olduğu için besinler hücre içinde fotosentezle üretilir.Ancak uzun süre karanlıkta kalacak olurlarsa pinositozla besinlerini alabilirler.
…Ekmek küfü gibi mantarlarda diğer bir hücrelilerden farklı olarak hücre dışı sindirim görülür.Bu canlılarda enzimler hücreden dış ortama salınır.
…Burada besinler yapıtaşlarına kadar sindirilir.Sindirim sonucunda oluşan besin monomerleri difüzyon ve aktif taşıma olayları ile hücre içine alınır.

…Bitkiler gerekli olan besinlerini kendileri sentezledikleri için sindirim sistemleri yoktur.Ancak depoladıkları besinleri hücre içi sindirimle parçalayarak kullanabilirler.

II.OMURGASIZLARDA SİNDİRİM:
…Omurgasız  hayvanlarda  besin bulma yöntemindeki ve alınan besinin çeşidindeki farklılıklara göre özel yapılara sahip sindirim sistemleri gelişmiştir.
…Ancak sindirim olayının genel özellikleri aynıdır.

Süngerler ve Sölenterelerde Sindirim:
…Torba şeklindeki vücut boşluğu (gastrovasküler boşluk) sindirimin gerçekleştiği kısımdır.
…Bu boşluk ağız ve anüs görevi yapan tek bir açıklıkla vücut dışına açılır.
…Bu açıklıktan alınan  besinler vücut boşluğunu çevreleyen hücrelerin salgıladıkları enzimlerle kimyasal olarak kısmen sindirilir.(hücre dışı sindirim)
…Bu besin parçalarının bazıları difüzyonla bazıları ise besin kofulları halinde hücre içine alınır.
…Yarı sindirilmiş halde alınanlar hücredeki enzimler kullanılarak  yapıtaşlarına parçalanır.(hücre içi sindirim)
…Vücut boşluğundaki sindirilemeyen artık maddeler ise yine ağız boşluğundan hücre dışına atılır.

Yassı solucanlardan planaryada Sindirim:
…Sölenterelerden hidrada olduğu gibidir.
…Sadece farklı olarak sindirim boşluğu vücut içine doğru dallandığından besinlerin dağıtılmasını da sağlar.

Toprak solucanlarında (Halkalı solucanlarda) Sindirim:
…Ağızdan başlayıp anüsle biten sindirim sistemi(sindirim kanalı,ağız,yutak,yemek borusu,kursak,taşlık,düz bir bağırsak ve anüsten oluşur.
…Tam bir sindirim sistemine sahiptirler.
…Bu hayvan besinlerle birlikte küçük taşları da yutar.
…Yutulan besin ve taşlar yutak ,yemek borusu yardımıyla önce kursağa getirilir.
…Kursakta besinler bir süre depolanabilir ve buradan taşlığa iletilir.
…Taşlıktaki kas hareketleri ile besin ve taşların birbirine karıştırılması sağlanır.
…Böylece besinler  mekanik olarak sindirilmiş olur.
…Taşlıkta kısmen parçalanmış olan besinler bağırsaklarda kimyasal sindirimle yapıtaşlarına kadar parçalanır ve bağırsak epitel hücreleriyle emilerek kan dolaşımına katılır.
…Sindirim artığı olan maddeler ise anüsten vücut dışına atılır.

…Sünger,sölentereler(hidra) ve yassı solucan(planarya) gruplarında besinlerin alınması ve artıkların atılması tek açıklıktan yapılır.Bu çeşit sindirim sistemlerine eksik sindirim sistemleri denir.Çünkü bu canlılarda sindirimle ilgili tek açıklık vardır.
…Diğer omurgasızların çoğunda ve bütün omurgalılarda ise iki açıklıklı sindirim sistemi vardır.Buna ise tam sindirim sistemi denir.

Eklembacaklılardan olan böceklerde Sindirim:
…Gelişmiş bir sindirim sistemi bulunur.
…Beslenme biçimine göre ağız yapısı delici,yalayıcı,kemirici ve emici şekilde özelleşmiştir.
…Sindirim kanalı ön bağırsak,orta bağırsak ve arka bağırsak tan meydana gelir.
…Bunlardan ön bağırsak, ağız,yutak,yemek borusu,kursak ve ön mideden oluşur.
…Ağızda bulunan tükrük bezleri tükrük salgılayarak besinlerin yumuşatılmasını sağlar.
…Orta bağırsakta mide bulunur.Mideden salgılanan enzimlerle besinlerin büyük kısmı burada sindirilir ve emilir.
…Sindirilemeyen besin artıkları arka bağırsakla bağlantılı olan kloaktan atılır.

III.OMURGALILARDA SİNDİRİM:
…Omurgalı canlıların sindirim kanalı ağız,yutak,yemek borusu,ince bağırsak ve kalın bağırsaktan oluşur.
…Memelilerin dışındaki omurgalılarda sindirim artıkları boşaltım maddeleri ve üreme hücreleri ortak bir kanaldan  vücut dışına atılır.(kloak)
…Memelilerde ise sindirim artıkları anüsten dışarı atılır.
…Bu yapılara ek olarak karaciğer ve pankreas gibi organlar da çeşitli salgıları üreterek sindirime yardımcı olurlar.

Kuşlarda Sindirim:
…Kuşların ağız bölgesinde besin kaynağına ve beslenme tipine göre farklı gaga yapıları bulunmaktadır.
…Sindirim kanalları ağız,yutak,yemek borusu,kursak,mide,taşlık,bağırsak ve kloaktan oluşur.
…Gagalarıyla aldıkları besinleri yutak ve yemek borusunu kullanarak kursağa iletirler.
…Kursakta besinlerin depolanması ve bir miktar yumuşatılması sağlanır.
…Bu besinler daha sonra  ön mideye(bezli mide) iletilip bazı salgılarla karıştırıldıktan sonra kaslı mideye(taşlık) aktarılır.
…Besinlerle birlikte alınan taşlar yardımıyla taşlıkta besinlerin mekanik sindirimi yapılır.
…Bu besinler daha sonra ince bağırsağa aktarılıp,pankreastan  gelen sişndirim enzimleriyle kimyasal olarak parçalanır ve sindirim ürünleri kan damarlarına emilir.
…Sindirim sonucu kalan artıklar ise idrarla birlikte kloaktan vücut dışına atılır.

…Tohumla beslenen  kuşlarda bitki hücrelerinde çeperin yapısını oluşturan selülozun sindirimi ince bağırsakta bulunan bakterilerin salgıladığı enzimlerle yapılır.

Memelilerde Sindirim:
…Sindirim sisteminde ağız aktif bir rol oynar.
…Tüm omurgalılar içinde yalnız memeliler besini ağız içinde çiğnerler.
…Bu nedenle farklı şekil ve görevleri olan diş yapılarına sahiptirler.

Memelilerden geviş getiren otçul memelilerde Sindirim:

… Mide;   işkembe,börkenek,kırkbayır ve şirden olmak üzere 4 kısımdan oluşur.
…Otçul olan bu canlılarda besin, öğütücü ve kesici dişler tarafından alınır, işkembeye gönderilir.
…Burada belli bir süre depo edilir.Bu sırada börkenekteki bazı bakteriler besinin bir bölümünü parçalar.
…Depolanan besin daha sonra ağza parça parça gönderilip çiğnenir.Bu olaya geviş getirme denir.
…Ağızda çiğnenen besinler  ikinci kez yutulunca önce mideden kırkbayır sonra şirden bölümlerine geçer.
…Bu sırada besin sindirim sıvılarıyla parçalanır.Bu canlıların ince bağırsağı oldukça uzundur.
…Geviş getirme olayı selülozlu besinlerin sindirilmesini sağlar.
…Selülozun sindirimi de canlıdan salınan enzimlerle değil sindirim sisteminde kör bağırsakta bulunan  tek hücreli flagellat(kamçılılar) tarafından salgılanan enzimlerle uzun zamanda gerçekleştirilir.
…Bağırsaklarının uzun olması selülozun sindirimi açısından geviş getirenlere büyük avantaj   sağlamaktadır.İnek,keçi,koyun,manda,geyik,zürafa,deve geviş getiren memelilerin en tanınmış örnekleridir.
İnce bağırsak uzunluğu bakımından;          Geviş getirmeyen otçul memeli>Geviş getiren otçul memeli>Hem etçil hem otçul memeli
…Selülozun sindirimi zor olduğu için, otçul memelilerin bağırsakları ,etçil memelilerin bağırsaklarından daha uzundur.

…Böcekçil bitkiler çeşitli yöntemlerle yakaladıkları böcekleri dış ortama salgıladıkları enzimlerle sindirim yaparlar.(Hücre dışı sindirim)
…Azot ihtiyaçlarını karşılamak için öncelikle bu böcekçil bitkiler hücre içinde sindirim enzimlerini sentezlerler.Daha sonra enzimlerini hücre dışına salgılarlar.Enzimler dış ortamda besinleri sindirirler.En sonunda ise oluşan monomerler difüzyonla hücre içine alınırlar.

IV.) İNSANDA SİNDİRİM SİSTEMİ:
…İnsanda  sindirim sistemi:   ağız ,yutak, yemek borusu ,mide ,oniki parmak bağırsağı,ince bağırsak ,kalın bağırsak ve anüsten oluşur.
…Sindirim kanalıyla bağlantılı olan tükrük bezleri,karaciğer ve pankreas gibi yapılar ise bazı salgılar üreterek sindirime yardımcı olurlar.

A.) Sindirim Borusunun Kısımları ve Özellikleri:
…Besinlerin sindirilmesi ve emilmesi, sindirim borusunun farklı kısımlarında gerçekleştiririlir.
…Gerekli enzimler ise ,sindirim kanalının çeperindeki dokulardan veya sindirim borusu ile bağlantılı olan özel organlardan salgılanır.

1.)Ağız  ve  Yutak:
…Ağız:  dudak ,yanak,damak ve yutakla çevrili olan ve sindirim olayının başlamasını sağlayan bölümdür.
…Ağızda sindirime yardımcı olan dişler,dil ve ağıza açılan tükrük bezleri bulunur.
…Ağızda dışarıdan alınan besin maddeleri dişler yardımıyla mekanik olarak, tükrük içinde bulunan enzim ile de kimyasal olarak sindirime uğratılır.
…Ağız sıvısının  pH değeri hafif baziktir.
…Çiğneme ,istemli olarak başlayıp,refleks olarak devam eden bir olaydır.

Dil:
…Besinlerin tadının algılanmasını ve birbirine karıştırılmasını sağlayan organdır.
…Dildeki sinirler, ağ şeklinde olduğundan dil her yöne hareket edebilir ve besinlerin yutağa gönderilmesini sağlar.
…Böylece , besinlerin yemek borusu ve mideye gönderilmesinde etkili olur.


Dişler:
…Besinlerin mekanik olarak parçalanmasını sağlayan kemik oluşumlarıdır.
…İnsanlar doğduklarında dişleri yoktur.
…Altıncı aydan itibaren süt dişleri çıkmaya başlar.
…Altı-yedi yaşlarında süt dişleri dökülür,yerine kalıcı dişler çıkmaya başlar.
…Dişin görünen kısmı taç, diş etine gömülü olan kısmı boyun , çene kemiğine gömülü kısmı ise kök adını alır.
…Dişin dıştan içe doğru kesiti incelendiğinde mine,dentin ve öz  olmak üzere 3 bölüm ayırtedilir.
…Mine tabakası sert ve parlak olup, dişin taç kısmını örter.
…Mine tabakasının altında dentin bulunur.
…Dentin; dişin kemik kısmını oluşturur.
…İç kısmında kan damarlarıyla sinirlerin yer aldığı ve yumuşak bağ dokusundan yapılmış diş özü (pulpa) bulunur.
…Diş; çimento adı verilen sert bir madde ve dentin zarı ile çene kemiğine kaynaşır.












Tükrük Bezleri:
…Kulak altı , dil altı ve çene altı olmak üzere  ağızda üç çift tükrük bezi bulunur.
…Tükrük içerisinde amilaz ,mukus ,Na ve Ca  iyonları vardır.



Yutak:
…Ağızdan sonra gelen sindirim borusu kısmıdır.
…Soluk ve yemek borusunun başlangıç kısmında bulunur.
…Ağızda çiğnenen besinler dil yardımıyla yutağa doğru itilir.
…Bu şekilde istemli başlayan yutma işlemi daha sonra istemsiz olarak devam eder.
…Yutma sırasında epiglottis (gırtlak kapağı) soluk borusunu kapatır.
…Böylece besinlerin soluk borusuna geçmesi engellenir.
…Bu olay sırasında solunum kısa bir süre durur.



Tonsil:BADEMCİK
Adenoid:GENİZ ETİ

…İnsanda ön dişler kesme(8),köpek dişleri parçalama(4),küçük(8) ve büyük (12) azı dişleri öğütme görevlerini yaparlar.
…Tükrük içindeki amilaz enzimi nişastanın kimyasal sindiriminin başlamasını, mukus salgısı besinlerin kayganlaştırmasını,iyonlar ise ağız için pH’ın  6-8 arasında kalmasını sağlar.

2.)Yemek Borusu:
…Yutak ile mide arasında bulunan ,yaklaşık 25cm uzunluğunda bir organdır.
…Yemek borusunun duvarında en içte epitel doku, ortada halka  ve boyuna olarak yerleşmiş  düz kaslar,en dışta ise bağ doku bulunur.
…Bu şekildeki tabakalaşma sindirim borusunun diğer kısımlarında da görülür.
…Yemek borusunun duvarında bulunan kaslar kasılıp gevşeme hareketiyle besinlerin mideye doğru taşınmasını sağlar.
…Sindirim kanalında yemek borusunda başlayıp,bağırsaklarda devam eden bu harekete peristaltik hareket denir.
…Bu hareketin mideden ağıza  doğru yapılması durumunda kusma ortaya çıkar.
…Yemek borusundan besinlerin sindirimi için enzim salgılanmaz ve herhangi bir besinin kimyasal yada mekanik sindirimi yapılmaz.



3.)Mide:
…Yemek borusunun peristaltik hareketleri ile mideye gelen besinler mide ağzının açılması ile mideye girer.
…Mide  J  harfi şeklinde bir organdır. Ve karın boşluğunun  sol üst tarafında bulunur.
…Midenin iç kısmında iki katlı mukoza tabakası ,ortasında enine,boyuna ve çapraz yerleşmiş  düz kaslar,dışında ise bağ doku bulunur.
…Bağ dokunun üzerini periton denilen karın zarı örter.
…Bu zarın salgıladığı kaygan sıvı ,mide ve bağırsakları dıştan yağlayarak kayganlaşmasını ve çalışırken birbirlerine sürtünmesini engeller.
…Mide , besinleri depo eden ,mekanik olarak parçalayan ve proteinlerin kimyasal sindiriminin gerçekleştiği enzim salgılayan bir organdır.
…Midenin çalışmasını vagus siniri ve gastrin hormonu düzenler.
…Mide bezleri tarafından mide özsuyu salgılanır.
…Mide özsuyunun salgılanması mide hücreleri tarafından üretilen  gastrin hormonu tarafından uyarılır.
…Mide özsuyu içerisinde proteinlerin sindirilmesini sağlayan pepsinojen enzimi ve hidroklorik asit(HCI) bulunur.
…Hidroklorik asit pepsinojen enzimini  aktif pepsin enzimine dönüştürür ve besinlerle birlikte gelen mikroorganizmaları öldürür.
…Midede bulunan goblet hücreleri mukus salgılar.
…Mukus, mide duvarını kaplayarak enzimlerden ve mide asitinden  zarar görmesini engeller.
…Bulamaç haline getirilen besinler ,midenin çıkış kapısından ince bağırsağa geçer.
Midenin iç kısmında girinti çıkıntılar,gastrin hormonu ve enzim sistemleride koruyuculuk kazandırır.
…Mide mukozası kan yapımında önemli görevi olan B12 vitamininin emilmesini sağlayan özel bir madde salgılar.







4.)İnce Bağırsak:
...İnce bağırsak, yemek borusu ve midede olduğu gibi dıştan içe doğru bağ,düz ve epitelyum doku tabakalarından oluşur.
…Orta tabakasındaki kaslar, halka ve boyuna olarak yerleşmiştir.
…İnce bağırsağa gelen asitli besinler, kimyasal sindirimi başlatır.
…Kimyasal sindirim incebağırsakta ,bağırsak hücreleri ve pankreas tarafından  salgılanan enzimler ile tamamlanır.
…Sindirimi tamamlanmış besin maddelerinin emilimi en fazla ince bağırsaktan yapılır.
…İnce bağırsağın mideden sonraki ilk 22 cm’lik bölümüne onikiparmak bağırsağı(duedonum) denir.
...Oniki parmak bağırsağından sonra kıvrımlar sırasıyla boş bağırsak(jejunum) ve kıvrımlı bağırsaktır(ileum)
…İnce bağırsakta bağırsak mukozasından salınan  ve pankreas tarafından  oniki parmak bağırsağına boşaltılan enzimlerle ,karaciğer tarafından meydana getirilip aynı ortama bırakılan safra tuzları bulunur.
…Karaciğer ve pankreas tarafından üretilen salgılar vater kabarcığı denilen yerden ince bağırsağa boşaltılır.
…İnce bağırsağın iç yüzeyinde emilme yüzeyini artırıcı villus(tümür) adını verdiğimiz çıkıntılar  yer alır.
…Villuslarda kılcal kan damarları ve lenf damarları bulunur.
…Villusların üzerindeki mikrovilluslar, ince bağırsak yüzeyinin daha da genişlemesini sağlar.(emilim yüzeyini artırır.)
…İnce bağırsakta besinlerin hareketini kolaylaştıran,mukus salgılayan goblet hücreleri vardır.
…İnce bağırsakta da besinler yemek borusunda olduğu gibi peristaltik(sağımsal) hareketlerle ilerler.
…İnce bağırsak boyunca yapısında bulunan halka ve boyuna kaslar kasılarak,mekanik sindirime yardımcı olur.

5.)Kalın Bağırsak:
…Kalın bağırsak,sindirilemeyen maddeleri toplama ve atma işini görür.
...İnce bağırsakla kalın bağırsağın birleştiği yere kör bağırsak (çekum) denir.
...Bu kısım bitkisel besinlerle beslenen canlılarda çok uzundur ve burada  selülozu sindiren bakteri kolonileri bulunur.
...İnsanda kör bağırsağın ucunda  körelmiş bir çıkıntı olan apandis bulunur.

...Kalın bağırsak rektum denilen son bağırsak ile sonlanır.
...Rektumun dışarı açılan kısmına anüs denir.
...Kalın bağırsakta kimyasal sindirim yapılmaz.
...Suyun en fazla geri emilimi burada gerçekleşir.
...Ayrıca tuzlarının bir kısmının ve buradaki bakteriler tarafından sentezlenen B ile K vitamininin emilimi de kalın bağırsakta yapılır.
...Kalın bağırsakta artık maddelerin dışarı atılması bağırsağın peristaltik hareketleri ile sağlanır.
...İnce bağırsağın yapısından farklı olarak kalın bağırsakta villus bulunmaz.
...Sindirim artığı olan dışkıda epitel hücre döküntüleri,yağ,protein,ölü bakteriler,sindirilmemiş maddeler,salgı artıkları ve sindirilemeyen selüloz bulunur.Dışkının kokusu ise bakteri metabolizması sonucu oluşan çeşitli kimyasal maddelerden kaynaklanır.
...İnce bağırsaktan salgılanan  enterogastron  hormonu ,mide hareketlerinin  yavaşlamasını sağlar.


6.)Pankreas:
...Pankreas pembe renkli ve yaprak şeklinde bir organdır.
...Yaklaşık 75-80 gram ağırlığında olup iç(endokrin) ve  dış(ekzokrin=enzim salgılayan) salgı yapabilen karma bir bezdir.
...Pankreasın sindirimle ilgili salgıları wirsung kanalı ile  vater kabarcığına getirilirve onikiparmak bağırsağına getirilir.
...Bu salgının pH değeri yaklaşık 8.5’tur.
...Pankreas tarafından salgılanan enzimler DNAaz ,RNAaz,amilaz,lipaz,tripsinojen ve kimotripsinojen dir.
...Trpisinojen ve kimotripsinojen oniki parmak bağırsağına geldiklerinde aktifleşirler.
...Pankreas sıvısının  salgılanması için incebağırsaktan salgılanan sekretin ve kolesistokinin  hormonları ile vagus sinirlerinin birlikte etki etmesi gerekir.
...Pankreas özsuyunun salgılanmasında mekanik,sinirsel ve hormonal yollar rtkilidir.




7.) Karaciğer ve Safra Kesesi:
...Karaciğer vücudun en büyük organıdır  ve yüzden fazla görevi vardır.
...Karaciğer karın boşluğunda  ve midenin sağ üst kısmında yer alan ,koyu vişne renkli bir organdır.
...Üzeri, bağ dokudan yapılmış glisson kapsülü ile örtülüdür.
...Bu kapsülün üstünde ise karın zarı(periton) bulunur.
...Karaciğer sağ ve sol lop olmak üzere  iki kısımdan meydana gelir.
...Her lop ise  binlerce küçük lopçuktan meydana gelmiştir.
...Lopçuklar karaciğerin temel yapı birimleridir.
...Karaciğere ait hücreler, bu lopçukların çevresinde şeritler halinde  dizilmişlerdir.
...Hücre şeritleri arasında boşluklar(sinüsler) vardır.
...Bu dizilim sayesinde karaciğer hücreleri ve kan arasında daha kolay madde alış-verişi sağlanır.
...Sinüslerin çeperlerinde alyuvar yapan  Retikulo-Endotel hücreleri ve ömrünü tamamlamış alyuvarları parçalayan  kupfer hücreleri vardır.
...Her lopçuğun  merkezine doğru uzanan  damara  merkezi toplar damar veya lop içi toplar damarı denir.
...Lopçuğun çevresinde  ise loplar arası toplar damar ,safra kanalı ve karaciğer atar damarının kolları bulunur.
...Karaciğer sağ lobunun  alt yüzeyinde safra kesesi yer alır.
...Karaciğer hücreleri tarafından  salgılanan safra(öd sıvısı) , ince kanalcıklar yardımıyla karaciğer kanalına getirilir.
...Karaciğer kanalı ,karaciğerden çıktıktan sonra iki kola ayrılır.
...Kollardan biri olan koledok kanalı ,on iki parmak bağırsağına  safra sıvısını götürür.
...Diğer kol ise fazla safra sıvısını safra kesesine taşır.
...Safra sıvısı içinde  safra tuzları,kolesterol,yağ asitleri,safra pigmentleri ve su bulunur.Safra sıvısında enzim bulunmaz.
...Karaciğer hücrelerinde üretilen safra, özel bir kanal yardımıyla safra kesesi ve onikiparmak bağırsağına taşınır.
...Safradan aşırı miktarda  su ve tuz kaybı gibi durumlarda,kolesterol çökelebilir ve safra taşları oluşur.
...Safra kanalı, safra taşları veya başka nedenlerle tıkanırsa safra bağırsağa dökülemez,safra pigmentleri karaciğer veya safra kesesi tarafından  emilerek kana karışır.Bu durumda sarılık hastalığı oluşur.








Safra sıvısının bazı görevleri şunlardır:
1.)Yağları daha küçük parçalara ayırarak mekanik olarak sindirilmesini sağlar.Yağların sabunlaşmasına neden olur.
2.)Yağın sindirimi sonucu oluşan  yağ asitleri ve  gliserol ile yağda eriyen vitaminlerin (ADEK) emilimini sağlar.
3.)Kanda oluşan çeşitli yıkım ürünlerinin atılmasında önemlidir.Örneğin; hemoglobinin parçalanma ürünü olan bilirubin ve karaciğerde sentezlenen kolesterol gibi.
4.)Bağırsağa gelen asidik besinleri nötralize eder.
5.)Antiseptik özelliği ile zararlı bakterilerin öldürülmesini sağlar.

Karaciğerin görevleri şunlardır:
1.)Safra sıvısını üretip salgılar.
2.)Kan proteinleri olan albumin,fibrinojen(kanın damar dışında pıhtılaşmasını sağlar) ve protrombin  ile kanın damar içinde pıhtılaşmasını engelleyen heparini üretme.
3.)Vücut ısısını ve kan basıncını düzenleme
4.)Embriyo döneminde  ve kansızlık durumlarında kan hücresi üretme.
5.)Aminoasit metabolizmasında oluşan amonyağı üreye çevirme.
6.)Kandaki fazla glikozu glikojen şeklinde depolama ve gerekli olduğu durumlarda glikojeni glikozlara çevirerek  kana verme.
7.)Provitamin A’yı  A vitamini haline getirme, A,D,B12 vitaminleri ile demir,bakır gibi bazı mineralleri depolama.
8.)Temel(esansiyel) olmayan aminoasitleri sentezleme ,protein,yağ ve karbonhidratların birbirine dönüştürülmesini sağlama.
9.)Yaşlı alyuvarların parçalanmasını sağlar.

..Açlık durumunda karaciğerden çıkan kandaki glikoz oranının,giren kandakine göre daha fazla olduğu görülür.
...Vücuda alınan zehirli maddeleri etkisiz hale getirme ilaçların yan etkilerini engellme,vücutta üretilen zehirli hidrojen peroksiti(H2O2) ,su ve oksijene parçalama ve alkolü zararsız hale getirme de karaciğerin görevlerindendir.

ORGANİK BESİNLERİN SİNDİRİMİ:
...Ağıza alınan besinler  öncelikle dişler yardımıyla  mekanik olarak sindirilmeye başlanır.
...Mekanik sindirim mide ve ince bağırsakta da devam eder.
...Bu olayın amacı besinlerin kimyasal sindirim sürelerini kısaltmaktır.
...Besin çeşitlerinin sindiriminde farklı organlar ve enzimler görev yapar.






1.)KARBONHİDRATLARIN SİNDİRİMİ:
...Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda ve incebağırsakta gerçekleşir.
...Besinlerle birlikte aldığımız karbonhidratlar ,ağız ve onikiparmak bağırsağında monomerlerine(glikoz,galaktoz,fruktoz gibi) parçalandıktan sonra kan damarlarına emilirler.
...Karbonhidratların ilk kimyasal sindirimi ağızda başlar.
...Tükrükte bulunan amilaz(pityalin) enzimi,pişmiş nişastayı maltoz ve dekstrinlere parçalar.
...Ağızda kısmen sindirilmiş olan karbonhidratlar ,midede kimyasal sindirime uğramadan  onikiparmak bağırsağına geçer.
...Buradan salgılanan sekretin hormonu kan yoluyla pankreası uyararak  pankreas öz suyunun salgılanmasını sağlar.
...Pankreas özsuyunda bulunan amilaz, ağızdan gelen pişmemiş nişastayı ve kısmen sindirilmiş nişastalı besinleri sindirir.
...Bu besinleri maltoz birimlerine kadar parçalar.
...İnce bağırsağa gelen disakkaritler ise bağırsak bezleri tarafından salgılanan  maltaz,laktaz ve sakkaraz enzimleri ile monosakkaritlere parçalanır.
...Maltoz molekülü maltaz enzimi ile iki molekül glikoza sindirilir.
...Laktoz ise laktaz enzimi ile bir molekül glikoz ile galaktoza yıkılır.
...Sakkaroz(sükroz) , sakkaraz enzimi ile glikoz ve fruktoz moleküllerine  sindirilir.
...Bu şekilde karbonhidrat sindirimi tamamlanmış olur.

2.)PROTEİNLERİN SİNDİRİMİ:
...Proteinler vücudumuzda yapıcı ve onarıcı olarak görev yapar.
...Uzun süreli açlık durumlarında enerjihammaddesi olarak kullanılırlar.
...Proteinlerin kimyasal sindirimi midede başlar ve ince bağırsakta tamamlanır.
...Alınan besinler mideye gelince bazı mide hücrelerinden gastrin hormonu salgılanır.
...Bu hormon kan yoluyla mide bezlerini uyarır.
...Mide bezleri de HCl ,pepsinojen enzimi ve mukus salgılar.
...Süt çocuklarında  ayrıca lap(renin) enzimi salgılanır.
...HCl  mide boşluğunda pepsinojen enzimini aktif pepsine çevirir.
...Pepsin besinlerle birlikte gelen proteinleri peptonlara parçalar.
...Midedeki sindirim olayları sonucu, besinler bulamaç haline gelir.Bu yapıya kimus denir.
...Kimus onikiparmak bağırsağına geldiğinde buraya sekretin hormonu salgılanır.
...Bu hormonun pankreası uyarmasıyla pankreastan  tripsinojen ve kimotripsinojen enzimleri salgılanır.
...Bağırsak tarafından salgılanan enterokinaz,trpsinojeni tripsine ,tripsin de kimotripsinojeni kimotripsine çevirir.
...Aktif haldeki tripsin  ve kimotripsin,polipeptitleri dipeptit ve aminoasitlere parçalar.
...Dipeptitler ise ince bağırsak tarafından  erepsin enzimi ile aminoasitlere parçalanır.
...Lap (renin) enzimi mideye gelen besinlerdeki proteini  kazein halinde çökeltir.
...Böylece  sütün midede daha uzun süre kalması sağlanmış olur.
...Oluşan kazein ise pepsin enziminin etkisiyle polipeptitlere parçalanır.

3.)YAĞLARIN SİNDİRİMİ:
...Yağların sindirimi onikiparmak bağırsağında yapılır.
...Besinler onikiparmak bağırsağına gelince kolesistokinin  ve sekretin hormonları salgılanır.
...Bunlardan kolsistokinin ,karaciğeri uyararak  safra salgılanmasını, sekretin de pankreası uyararak  lipaz salgılanmasını sağlar.
...Safra sıvısı  yağları mekanik olarak etkileyerek daha küçük parçalara ayrılmasını sağlar.
...Bu bir çeşit mekanik sindirimdir.
Safra sıvısı burada yağları sindirimi sağlayan enzimin aktivatörü olarak görev yapar.
...Pankreastan gelen lipaz enzimi ise yağları yağ asitleri ve gliserole parçalayarak sindirimin tamamlanmasını sağlar.
...İnce bağırsakta bütün besin çeşitlerinin  sindirilmiş hafif kıvamlı karışımına ise kilus denir.
...Yağların sindirimi ince bağırsak, pankreas ve karaciğer salgılarıyla gerçekleştirilir.
...Karbonhidratların,yağların ve proteinlerin kimyasal sindirimi ortak olarak ince bağırsakta tamamlanır.

SİNDİRİLEN BESİNLERİN EMİLMESİ:
...Besin maddelerinin enzimler yardımıyla yapıtaşlarına parçalandıktan sonra ince bağırsaktaki  epitel hücrelerine  alınmasına emilim denir.
...Emilim olayı sindirim kanalının  farklı kısımlarında gerçekleşir.
...Örneğin; ağızda hormonlar, bazı zehirler ve nikotin, midede alkol ,sodyum, brom ve klor emilir.

1.)İnce bağırsakta Emilim:
...Emilimin en fazla oranda yapıldığı sindirim organı ince bağırsaklardır.
...İnce bağırsaktaki emilim,difüzyon,osmoz ve aktif taşımayla gerçekleşir.
...Sindirim ürünleri,ince bağırsakta emildikten sonra iki farklı yolla taşınır.

Kan kılcallarına emilenler;
...Glikoz,galaktoz,fruktoz,aminoasitler,mineraller,su ile B ve C  vitaminleri  ince bağırsak hücrelerinden difüzyon ve aktif taşımayla kılcal kan damarlarına emilir.
...Bu besinler  kapı toplar damarıyla karaciğere taşınırlar.
...Karaciğerde gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra karaciğer toplar damarıyla alt ana toplar damara taşınır ve sonra kalbe getirilir.
...Buradan bütün vücuda dağıtılır.
Besin maddeleriàİncebağırsak kılcalıàKaraciğer kapıtoplardamarıàKaraciğeràKaraciğer üstü toplar damarıàAlt ana toplardamarıàKalbin sağ kulakçığı

Lenf kılcallarına emilenler:
...Yağ asitleri  ve monogliseritler ince bağırsak villuslarının epitel hücrelerine geçtikten sonra  az miktarda monogliserit ,burada sentezlenen  bağırsak lipazının etkisiyle gliserol ve yağ asitlerine parçalanır.
...Yağ asitlerinin çoğu ise yeniden trigliseritleri oluşturur.
...Trigliseritler,golgi aygıtında lipoproteinlerle kaplanarak suda eriyebilen  şifomikron denilen yapılara dönüşür.
..Bu şekilde lenf damarlarında taşınır.
...Bağırsaktan emilen yağın €-90 kadarı villus merkezindeki kanala ,buradan da lenf damarlarına ve daha sonra da kana karışır.
...Tere yağındaki gibi kısa zincirli yağ asitlerinin  bir kısmı suda çabuk eridiklerinden  dolayı,trigliseritlere dönüşmez ve kılcal kan damarlarına geçer.
...Aynı büyüklükte olmalarına rağmen besinlerin emilim hızları birbirinden farklı olur.
...Örneğin galaktoz glikozdan,glikoz da fruktozdan daha hızlı emilir.
...Sağlıklı bir insanda karbonhidratların tamamı, yağların •i, proteinlerin ’ı  ince bağırsaktan emilir.

Besin maddeleriàVilluslaràKilus borusuàPeke sarnıcıàGöğüs kanalıàSol köprücük altı toplar damarıàÜst ana toplardamaràKalbin sağ kulakçığı



2.)Kalın bağırsakta Emilim:
...Sindirilen besin maddelerinin içerisinde bulunan suyun kalan bölümü ,sodyum ve klor iyonları kalın bağırsaktan emilir.
...Kalın bağırsakta bakteri faaliyetleri sonucunda posadan K ve B vitaminleri ayrıştırılır.
...Bu vitaminler  ve tuzların emilimi de kalın bağırsakta gerçekleşir.
...Su emiliminin  enfazla olduğu yer ince bağırsaklar,en son yer ise kalın bağırsaktır.
...Kalın bağırsakların düzenli olarak  boşaltılmaması su emiliminin artmasına dolayısıyla  kabızlığa neden olur.

Sindirim Sisteminin Diğer Sistemlerle İlişkisi:
...Salgılanan bütün sindirim enzimleri ince bağırsağın son kısmında özel olarak sindirilir.
...Böylece vücudun protein kaybı önlenir.
...Ayrıca besinlerle alınan DNA ve RNA özel enzimlerle şeker,fosfat ve baz moleküllerine ayrıştırılır.
...Nükleik asitlerin yapıtaşlarına sindirilmesini sağlayan enzimler  pankreasta üretilir ve virsung kanalı ile ince bağırsağa gönderilir.
...Sindirim sisteminin çalışması,sinir ve endokrin sistemin etkileşimi ile sağlanır.
...Sindirim kanalını oluşturan  organların çalışması otonom sinir sistemine ait sinirler tarafından  kontrol edilir.
...Sempoatik sinirler diğer organlardan farklı olarak mide ve bağırsak gibi sindirim organlarının faaliyetlerini yavaşlatır.
...Mide ve ince bağırsak,sindirim enzimlerini salgılamamnın yanında hormon üreterek endokrin bez görevi de yaparlar.
...Böylece besinlerin sindirimi için gerekli olan salgıların üretilmesinde etkili olurlar.
...Sindirim olayları sonucunda dışkı, metabolizma olaylarının sonucunda ise idrar oluşturulur.
SİNDİRİM SİSTEMİ:

AĞIZ:Besinlerin mekanik sindirimi
TÜKRÜK BEZLERİ= Besinlerin yumuşatılması,amilaz ile nişastanın sindirimi
YUTAK= Besin iletimi
YEMEK BORUSU= Besinlerin taşınması
MİDE= Besinlerin mekanik sindirimi,pepsinojen salgılanması,HCl üretilmesi,mukus salgılanması,vitamin emilimi
İNCE BAĞIRSAK= Besinlerin mekanik sindirimi,mukus salgısı,besin emilimi,peptonların sindirimi,nişasta sindirimi,disakkaritlerin sindirimi,yağların sindirimi,nükleik asit sindirimi
KALIN BAĞIRSAK= Vitamin ,su ve mineral emilimi,dışkının bekletilmesi
REKTUM= Dışkının atılması
ANÜS=Dışkının atılması
KARACİĞER=Bazı vitamin ve aminoasitlerin üretilmesi,besinlerin dönüşümü,zehirlerin temizlenmesi,glikojenin depolanması,safranın üretilmesi
SAFRA= Safranın depolanması
PANKREAS= Kan şekerinin düzenlenmesi,enzim salgılanması,tripsinojen salgılanması,kimotripsinojen salgılanması,amilaz salgısı,lipaz salgısı,nükleazların salgılanması.
APENDİKS=Bağışıklıkta etkili hücreleri bulundurur.





ÜNİTEYLE İLGİLİ NOTLAR:

...Sindirim ,büyük bir molekülün(polimer) su kullanılarak  yapıtaşlarına (monomerlerine)  parçalanması olayıdır.Glikozun  karbondioksit ve suya dönüşümü  hücresel solunumdur.Şekerin ağızda erimesi  onun çözülmesi,glikozun kana geçmesi ise difüzyondur.Aminoasitlerden protein sentezi(özümleme=yapım=asimilasyon=anabolik) reaksiyondur.Nişastanın glikoza dönüşümü bir sindirim olayıdır.
...Sağlıklı bir insanın alması gerekli olan besinler su,mineral,vitamin,protein ,karbonhidrat ve yağlardır.
...İnce bağırsağın yapısında bulunan parmak şeklindeki kıvrımlar(tümür) olarak isimlendirilir.Amacı ince bağırsak yüzeyini genişleterek daha fazla maddenin emilmesini sağlamaktır.
...Bol nişastalı gıdalarla beslenen bir insanın kanında en fazla glikoza rastalnır ve kan şekerinin arttığı gözlenir.
...Su hayatından kara hayatına geçişte vücuttaki suyun ve ısının korunması,oksijenin alınması,vücut ağırlığının taşınması problem olduğu için  bu sorunlara yönelik adaptasyonlar  geliştirilmiştir.Ancak karasal yaşama geçiş sindirim için bir problem olmamıştır.Çünkü su yaşamaında da  sindirim vücut içinde gerçekleştirilmiştir.
...Kaymağın içindeki yağ enzim tarafından parçalandığında ortaya yağ asidi ve gliserol ortaya çıkar.Safra enzimlerin etkisini artırarak reaksiyonun  hızlı gerçeklemesini sağlar.
...Bir hücrelilerde sindirim kofulunun görevi,büyük besin maddelerini daha küçük maddelere dönüştürmektir.İnsanda ise bu görevi mide üstlenmiştir.Zararlı maddelerin atımını böbrekler  sağlar,hareketlerden ise bacaklar sorumludur.(Bir hücrelilerde bu işleri boşaltım kofulu ve kamçı yapar.)Bir hücrelilerde pelikula deri görevi yapar.
...İnsanlarda enerji üretiminde  sırasıyla karbonhidratlar,yağlar ve proteinler  kullanılır.
...İnsanların sindirim sisteminde selülozu parçalayan bakteriler bulunmaz.Ayrıca suyun emilimi  insanlarda kalın bağırsakta tamamlanır.
...Karaciğer  gerektiğinde(açlık durumunda) kandaki glikoz miktarını artırabilir.Yemekten sonra fazla glikoz karaciğerde glikoz şeklinde depo edilebilir.Karaciğer glikojenden glikoz oluşmasına doğrudan  neden olmaz.Bu olaylarda hormonlar etkilidir.
...Sindirim kanalında K vitamini yeterince emilmezse K vitamini eksikliği görülür.Besin içeriğinde yeterli yağ bulunmazsa K vitamini yağda çözünen bir vitamin olduğu için  emilimi azalır ve eksikliği görülür.Kalın bağırsakta bulunan  yararlı bakteriler öldürülürse K vitamini sentezinde eksiklik görülür.
...Amonyak ,protein ve üre azot içerirken glikozda azot atomu bulunmaz.
...Karaciğere kan getiren damarlar kapı toplar damarı, ve karaciğer atardamarıdır.Karaciğer toplar damarı ise karaciğerden kalbe kan götüren damardır.
...Karaciğer hücresinde üretilen safra sıvısı önce safra kanalcıklarına,daha sonra lopçuk çevresinde bulunan safra kanalına gönderilir.Bu şekilde safra sıvısı uzaklaştırılır.Karaciğer tarafından üretilen  A vitamini öncelikle karaciğerdeki sinüslere (boşluklara)  oradanda merkez toplar damarıyla  kan dolaşımına katılır.
...Çok miktarda laktozlu besinler yiyen bir insanda glikoz ve galaktozun  incebağırsak tümürlerinden kana geçişi  fazlalaşır.
...Proteinlerin sindiriminde sırasıyla pepton-aminoasit-üre-ürik asit ve amonyak oluşur.
...Boşaltım ürünleri  en fazla zehirliden daha az zehirliye doğru  amonyak- üre-ürik asit şeklindedir.
...Provitamin A  molekülü karaciğerde A vitaminine dönüştürülür.
...Mide sıvısında HCI ,mukus ve pepsin bulunur.Ancak  mide tarafından salgılanan gastrin hormonu kana karışır.
...Sindirim olayında asıl amaç kompleks organik bileşikleri hücre zarından geçebilecek duruma getirmektir.Hücreye alınan moleküller burada farklı amaçlar için kullanılırlar.
...Belirli bir miktar besinin sindirim olayları sırasında monomerlerine kadar parçalanma süresi,yüzey büyüklüğüne.sıcaklığa,enzim miktarına,pH miktarına(asit-baz özelliğine) yani enzim aktivitesini etkileyen faktörlere bağlıdır.İnce bağırsakta emilme yüzeyinin büyüklüğüne bağlı değildir.
...Nişastanın sindiriminde görev yapan enzimler tükrük ve pankreas özsuyunda bulunur.Bitkilerde nişasta hem üretilip hemde tüketildiğinden amilaz enzimi görev yapar.Aminoasitler protein monomeri olduğundan sindirilmezler.Zaten sindirilmiş halde bulunurlar.Yağın sindirimi için gerekli  olan safra ve lipaz enzimi ise pankreas özsuyunda bulunur.
...Kimyasal sindirim sırasında enzimler görev yaptığından enzimlerin mutlaka salgılanması gerekir.Peristaltik hareket  besinin sindirim kanalında ilerlemesini ve midede kimyasal sindirimin gerçekleşmesini sağlar.Peristaltik hareketler ve hormon salgılanması kimyasal sindirimi dolaylı olarak etkiler.
...Kasların peristaltik hareketleriyle besinlerin mekanik sindirimi ve bağırsakta ilerlemesi sağlanır.
...Midenin HCl ve sindirim enzimlerinden zarar görmemesi için  mide mukus salgılar,enzim inaktif durumdaki pepsinojen olarak salgılanır.Gastrin hormonu mide salgılarını kontrol ettiğinden besin geldiğinde salgılanır.
...Yağı sindiren enzimlerin yağa eklenmesiyle yağ kimyasal olarak sindirileceğinden  ortamda yağ asidi,gliserol,aynı zamanda enzimler tüketilmediğinden dolayı da enzimler bulunur.
...Karaciğerde üretilen safra gibi maddeler sindirimde kullanılmak üzere safra kanalı ile safra kesesine,diğer maddeler ise  merkez toplar damarıyla  dolaşım sistemine gönderilir.Kapı toplar damarıyla ince bağırsaktan emilen emilen besinler karaciğere iletilir.Yani karaciğerin işlevi sonucunda oluşan  ve vücut dışına atılacak maddeler safra kanalından ve merkezi toplar damardan geçer.
...Pankreas ,ürettiği pankreas özsuyunu virsung kanalı ile onikiparmak bağırsağına vater kabarcığından boşaltır.
...Tripsin,pepsin,erepsin proteinden aminoasite kadar olan parçalanmada görev yapar.HCI  pepsinojeni aktifleştirmek için  gereklidir.Ancak tüm enzimlerin çalışması için oprtamda yeterli oranda  su bulunmalıdır.
...Normal bir insanın karaciğerinde  görev yapan safra pigmentleri  lopçuk çevresinde doğru toplanarak akar.
...İnce bağırsakta görev yapan enzimler erepsin,maltaz,laktaz ve sükrazdır.Pityalin(amilaz) ağızda görev yapar.Glikoz,vitaminler ve aminoasitler sindirime uğramazlar.Peptitler ince bağırsakta erepsin sayesinde  aminoasitlere parçalanırlar.
...Midedeki sindirimde öncelikle mukus midenin iç yüzeyini örterek asitlerden ve salgılardan korunmasını sağlar.Gastrin hormonu enzim ve asit salgısını kontrol eder,salgılandığında bu maddeler üretilir.Ayrıca pepsinojen olarak inaktif şekilde salgılanan  enzim de mideyi korur.
Yani midedeki sindirimde sırasıyla  mukus-gastrin-HCI-pepsinojen-pepsin görev yapar.
...Plasentalı memelilerde besinler sindirilmiş olarak plasenta aracılığıyla alındığından bu canlılarda sindirim sistemi embriyoda görev yapmaz.
...Aminoasit gereksinimini dış ortamdan sağlayan canlılar heterotrof yada böcekçil bitki olabilirler.Heterotrof canlılar hücre içi yada hücre dışı sindirim yapabilirler.Fotosentez böcekçil bitkilerde gerçekleşir.Ancak dış ortamdan aldıkları azotlu tuzları aminoasit sentezinde  kullanamazlar.
...Omurgalı hayvanlarda sindirim sistemi endodermden oluşur.
...İnce bağırsakta nişastalı besin maddelerinin sindirilmesini sağlayan enzim pankreastan salgılanan amilaz enzimidir.
...Yağların sindirimini sağlayan enzim pankreastan salgılanan lipazdır.
...Öd, karaciğerde üretilen ve safra kesesinde depolanan bir salgıdır.Buradan onikiparmak bağırsağına  gönderilerek,yağların mekanik sindiriminin gerçekleşmesine neden olur.
...Pityalin tükrük bezinden,pepsin mideden,maltaz ve laktaz ince bağırsaktan salgılanan enzimdir.Amilaz enzimi pankreastan salgılanır.
...Hücre içi sindirim yapan organizmalar sadece hücre içine alınabilecek büyüklüğe sahip olan besinlerden yararlanmak zorunda kalırlar.Bu da onların yaşama şansını azaltır.Hücre dışı sindirim geliştirmesi  canlıların büyük maddelerden yararlanmasını sağlar.Böylece yaşama şansı artar.
...Vitaminler polisakkarit, yağ ve proteinler organik bileşiklerdir.Bu yüzden karbon,hidrojen ve oksijen içerirler.Polisakkarit ,yağ ve proteinler enerji verici büyük moleküllerdir ve sindirim sisteminde parçalanırlar.Yalnızca vitaminler sindirilmeden kana geçerler ve enerji vermezler.
...Yağ sindirim ürünlerinin lenf sistemiyle dolaşım sistemine geçiş mekanizmasında ince bağırsak tümürlerinde(villuslerinde) emilen yağ ürünleri kilus borusu aracılığıyla  lenf sistemine geçer.Peke sarnıcı ve  göğpüs kanalında  ilerleyen yağ sindirim ürünleri sol köprücük altı toplar damarı aracılığıyla dolaşım sistemine geçer.
...İnce bağırsaklarda bütün besinlerin sindirimi tamamlanacağından  tamamen monomerler(yapıtaşları) bulunur.Karbonhidratların yapıtaşı olan glikoz,yağların yapıtaşı olan yağ asidi ve gliserol,proteinlerin yapıtaşı olan aminoasitler de bulunur.
...Midede bulunan pepsin enziminin görevi proteinlerin sindirimini başlatmaktır.Pepsin ancak proteinleri pepton yani protein parçacıklarına dönüştürür.Onikiparmak bağırsağında proteinlerin sindirimi devam eder ve aminoasitlere burada dönüştürülür.Eğer bütün enzimler pepsin gibi çalışsaydı proteinler ancak peptonlara dönüştürülürdü ve proteinlerin sindirimi eksik kalırdı.
...Karaciğerden salgılanan öd sıvısı safra kesesinde toplandıktan sonra onikiparmak bağırsağına ulaşır.Burada yağların mekanik sindirimini gerçekleştirerek yüzey alanını genişletir.Böylece lipaz enzimi yağların sindirimini kolaylıkla gerçekleştirir.Yani öd salgısının görevi lipaz enziminin etkisini hızlandırmaktır.
...Karbonhidratların sindirimi ağızda başlar ,ince bağırsakta tamamlanır.Ağızda bulunan amilaz enzimi nişastayı maltoz ve dekstrine dönüştürür.Midede karbonhidratların sindirimi için gerekli enzim bulunmaz.İnce bağırsakta ise disakkaritler(maltoz glikoz moleküllerine,sükroz glikoz ve fruktoza,laktoz ise glikoz ve galaktoza) parçalanır.
...Canlılarda homeostasinin sağlanmasında en az etkili sistem sindirim sistemidir