OFFLINE

MANTARLARIN HÜCRE YAPISI
Mantarlar, klorofil içermeyen, fotosentetik olmayan ökaryotik canlılardır. Gerçek bir nükleusları vardır. Diğer
ökaryotik canlılardan farklı olarak sert bir hücre duvarı bulundururlar. Bu açıdan, bakterilere benzerler.
Hücre duvarında peptidoglikan değil; kitin (ardışık dizilmiş N-asetil glukozaminler), mannan, glukan ve
diğer sellülozik maddeler vardır. Tümü gram pozitif boyanır; L formları da protoplast şeklindedir.
Cryptococcus neoformans kapsül bulundurur. Tüm mantarlarda endoplazmik retikulum, golgi cihazı ve
mitokondriyonlar bulunur. Sitoplazmik zarda, memelilerdeki kolesterolün aksine, ergosterol içerirler.
Tıbbi önemi olan mantarlar antibiyotik eklenmiş Sabouraud veya patates dekstroz agarda, tercihen asidik
pH’ta kolayca üretilebilir. Hiçbir mantar zorunlu anaerop değildir. Mucor gibi Zygomycetes sınıfı mantarlar
fakültatif anaeropken, çoğunluğu aeroptur. : Bu kaynak drtus.com’da yayınlanmaktadır.
MANTAR TOKSİNLERİ
Mantarların hücre duvarı bakterilerden farklı olduğu için, bunlar gibi endotoksinleri yoktur. Bazı büyük
mantarlar amanitin, falloidin ve ergotamin gibi toksik maddeler salgılayabilmektedirler. Bu toksinler,
bakteriyel tipte ekzotoksinler değildir. Bu toksinleri üretebilen mantarların yenmesi sonucunda insanlarda
mikotoksikoz (mantar zehirlenmesi) gelişir. Amanitin ve falloidin ciddi düzeyde hepatotoksik maddelerdir.
Karaciğer nekrozu ile ölüme neden olabilirler.
Bir küf mantarı olan Aspergillus flavus tarafından üretilen aflotoksin ise karaciğerde epokside metabolize
edilir. Bu madde karaciğer için güçlü bir karsinojendir.
ANTARLARIN ÜREMESİ, SPOR, KONİDYUM
Mantarların üreme formları spor veya konidyadır. Genelde her ikisine birden mantar sporları denir.
Seksüel üremede mayoz sonucu seksüel sporlar, aseksüel üremede ise mitoz sonucu aseksüel sporlar
(konidyumlar ve sporanjiyosporlar) gelişir.
Mantar sporlarından önemlileri şunlardır:
• Seksüel sporlar: Zigospor, askospor (askus=kese), bazidyospor, oospor.
• Aseksüel sporlar:
Konidyum: Blastokonidyum, artrokonidyum, klamidokonidyum, makro ve mikrokonidyum.
Sporanjiyospor: Zygomycetes sınıfındaki küf mantarları
Candida, Blastomyces, Histoplasma, Coccidioides, Microsporum, Sporothrix cinsi gibi tıbbi önemi bulunan
mantarlar, insanlarda sadece aseksüel üreme özellikleri söz konusu olan Fungi Imperfecti
(Deuteromycotina) sınıfı içinde yer almaktadır.
MANTARLARIN MORFOLOJİK GRUPLANDIRMASI
1. Küf: Monofazik mantarlardır. Gerek doğada, gerekse insan dokusunda küf formunda bulunurlar. Çok
hücreli ipciklerden (hif) oluşurlar. Aspergillus türlerinde hifler septumlarla hücrelere bölünmüştür.
Septumlarda sitoplazmik geçişe izin veren porlar bulunur. Diğer küflerden Zygomycetes türlerinde ise
hiflerde septa bulunmaz. Ürerken hiflerin uzaması ve dallanması ile oluşan hif kitlelerine (küf kolonilerine)
miçelyum denir.
2. Maya: Tek hücreli, 3-15 μm çaplı, yuvarlak veya oval mantarlardır. Doğada da insanda da
maya formunda bulunurlar. Bu özelliği taşıyan tek mantar Cryptococcus neoformans’tır.
Tomurcuklanarak, mitoz ile, blastokonidya şeklinde ürerler.
Bölünme tam olarak gerçekleşmemiş, duvarlar ayrılmamışsa, yanyana gelerek zincir halinde uzamış
mayalara mayamsı denir. Uç uca zincirler oluşturabilirler, hiflere benzer ve bu nedenle psödohif adını
alırlar. Buna örnek, Candida albicans’dır. Candida albicans, insan serumu gibi uygun bir ortamda
filamansı uzantılar ve septalar ile gerçek hifler (germ tüp) de oluşturur. Diğer Candida türlerinden önemli
ayrım kriteridir.
3. Difazik (dimorfik) mantarlar: Yaşamları boyunca, çoğunlukla ortam ısısına bağlı olmak üzere her iki
şekilde de bulunabilmektedirler. Doğada (saprofitken) küf, organizmada (parazitken) maya formunu
alırlar. Bunlar, miçelyal formların (infektif form) inhale edilmesi ile insanlara bulaşır. İnvazif formlar ise
maya formları olup, hastalık tablolarından sorumludur. Blastomyces ve Histoplasma türleri gibi çoğu
sistemik mikoz etkenleri böyledir. Coccidioides immitis difazik bir mantar olmakla birlikte, diğerlerinin
aksine insan dokusunda maya formu oluşturmaz. Küf formlarını oluşturan artrokonidyumlar, endosporlar
halini alarak sferül keseleri içinde yaşarlar. Buna atipik dimorfizm denir.