OFFLINE

Ważny artykuł, podsumowujący wiele zagadnień, o których także tutaj dyskutujemy: http://krakow.gazeta.pl/krakow/1,35798,13447255,Miasta__pieniadze_i_zabytki__Kryzysowa_zazdrosc_o.html
cytat:
"Małgorzata Skowrońska: Ochrona polskich zabytków kuleje tak, że stowarzyszenia historyków sztuki i miłośników pamiątek historii uderzają w alarmistyczne tony. Z Wrocławia wyszedł apel o likwidację Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i przekazanie tych pieniędzy nie tylko jednemu miastu. Metoda wydaje się karkołomna, ale też pokazuje desperację.

Prof. Jacek Purchla: Sytuacja jest dramatyczna, ale apelu o odbieranie pieniędzy Krakowowi nie można tłumaczyć inaczej, jak odwołania do mentalności: skoro nam jest źle, to sąsiadowi powinno być jeszcze gorzej.

Coś w tym jest... Mentalność mentalnością, ale problemem jest system ochrony zabytków. Widzi pan w nim grzechy główne?

- Nawet więcej niż siedem. Wystarczy tylko rzucić okiem na spis treści "Raportu o systemie ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce po roku 1989", jaki przed trzema już laty przygotowaliśmy na krakowski Kongres Kultury. Wśród tych grzechów są m.in.: głęboki kryzys planowania przestrzennego, kryzys służb konserwatorskich, niewydolność systemu ochrony i konserwacji zabytków czy liczne dysfunkcje prawno-ustrojowe obecnego systemu ochrony dziedzictwa. Nie ulega wątpliwości, iż istniejący statyczny model ochrony jest niesprawny zarówno w aspekcie prawnym, organizacyjnym, jak i finansowym. Jest przy tym paradoksem, że Polska może mieć wielki powód do dumy, jeżeli chodzi o armię znakomitych konserwatorów i ich sukcesy, ale równocześnie mamy dziś do czynienia z ostrym kryzysem systemu ochrony. Kryzys ten dotyczy zarówno mechanizmów finansowania ochrony zabytków, jak i skuteczności istniejących narzędzi zarządzania zasobami dziedzictwa, wreszcie dialogu społecznego. "

....
"Niestety, żadne zmiany światopoglądowe i polityczne w Polsce nie spowodowały jak dotychczas przełomu w kwestii podejścia do zagadnień ochrony poprzez zarządzanie dziedzictwem. Dotyczy to fundamentalnej kwestii stosunku państwa do zasobów kulturowych jako wartości. W tej sprawie Polskę dzieli przepaść cywilizacyjna od większości europejskich demokracji. O niedocenianiu znaczenia krajobrazu kulturowego jako zasobu świadczyć może rządowy "Raport Polska 2030. Wyzwania rozwojowe". Mówi się w nim wiele - i słusznie - o zasobach ludzkich, ale całkowicie ignoruje wartości kulturowe jako zasoby prorozwojowe. A są to zasoby nieodtwarzalne!"

...
"Jeśli jednak nie stworzymy nowego, skuteczniejszego mechanizmu zarządzania zasobami naszego dziedzictwa, to według szacunków zawartych w naszym "Raporcie" tylko co czwarty lub co trzeci obiekt budowlany wpisany do rejestru zabytków przetrwa! "

...
"Ustawa z 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w nowoczesny sposób porządkuje na gruncie polskim problematykę współczesnej doktryny konserwatorskiej, jednak nie rozstrzyga zasadniczej kwestii związanej z konieczną zmianą prawno-finansowych aspektów ochrony zabytków w Polsce, w tym nowych mechanizmów jej finansowania. U nas nie istnieje żaden system ulg podatkowych determinujących ochronę dóbr kultury. Jednocześnie w ostatnich latach w zasadzie załamał się system budżetowego finansowania ochrony zabytków w Polsce. Całkowita wartość odtworzenia zabytków objętych prawną ochroną konserwatorską została oszacowana na kwotę nie mniejszą niż 171,655 mld zł. W sumie niezbędne wydatki w skali naszego państwa na zabytki powinny wynosić co najmniej ok. 10 mld zł rocznie. Dodajmy, iż w ostatnich latach minister kultury i dziedzictwa narodowego dysponował na ochronę wszystkich zabytków w Polsce kwotą rzędu 100 mln zł rocznie. Można więc śmiało mówić o bankructwie budżetowego systemu finansowania ochrony zabytków w Polsce. Te dane dobrze tłumaczą, dlaczego krakowskie 42 mln stały się już solą w oku przedstawicieli innych miast i regionów."

...
"Nowa perspektywa Unii na lata 2013-2020 tworzy dla Polski bardzo korzystne możliwości finansowania konserwacji i rewitalizacji naszych zabytków ze środków europejskich. To wielka szansa. Nie może ona jednak zwalniać państwa polskiego od stworzenia nowego, pozabudżetowego mechanizmu finansowania ochrony dziedzictwa kulturowego. Warto zwrócić też uwagę na rażącą asymetrię. Polega ona na tym, iż Polska posiada skuteczny system finansowania ochrony naszych zasobów przyrodniczych w postaci Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, który każdego roku operuje miliardami złotych. Potrzeba uruchomienia analogicznego funduszu dla ochrony dziedzictwa kulturowego jest oczywista. Padło już w tej sprawie kilka ciekawych pomysłów, np. opłaty od reklam wielkoformatowych zaśmiecających nasz krajobraz kulturowy, część wpływów z usług turystycznych itd."