OFFLINE

Hastalık, diğer çoğu streptokoksik cilt infeksiyonunda da söz konusu olan ağrı gibi lokal ve yüksek ateş,
halsizlik, bulantı, kusma gibi sistemik belirtilerle başlar. Bunu taşikardi ve taşipne izler.
Hastalar kısa süre içinde hipotansiyon, şok; kalp, böbrek ve akciğer gibi çoğul organ yetmezlik belirti ve
bulguları vermeye başlarlar. Hastaların çoğunda diffüz eritroderma vardır. Nötrofilik lökositoz,
trombositopeni, üremi, hipoalbüminemi ve hipokalsemi bulunur. Sıvı replasmanı ve diğer destekleyici
tedavi yöntemleri ile birlikte penisilin ve klindamisin kombinasyonu ile tedavi edilmeye çalışılır. Seyri
ve prognozu açısından stafilokoksik toksik şok sendromundan çok daha ciddi bir tablodur. Diğerinde
%5’in de altında olan mortalite, streptokoksik toksik şok sendromunda tedavi edilseler de %30’lara,
gecikilmiş olgularda ise %70’lere ulaşır.
• Kızıl: Lizojenik bir Streptococcus pyogenes kökeninin pirojenik ekzotoksinleri ile, immünitesi uygun bir
konakta oluşturduğu ekzotoksik bir hastalıktır. Sıklıkla farenjit sonrası gelişebileceği gibi başka bölgelerin
C ve G streptokok infeksiyonları (puerperal, yara) sonrasında da ortaya çıkabilir. 2-4 günlük kuluçka
süresinden sonra ilkin farenjit gelişir. Bundan 1-2 gün sonra omuzlar ve göğüste diffüz eritematöz (fırça ile
sürülmüş gibi, scarlatiniform) raş belirir. Dil önceleri beyaz bir tabaka ile kaplı iken (beyaz çilek dil), sonra
kırmızı (kırmızı çilek dil) hal alır. Ağız çevresinde döküntü yoktur (circumoral pallor). Kıvrım ve bası
yerlerinde döküntü yoğundur (Pastia çizgileri). Avuç içi ve ayak tabanında görülmez.
Deskuamasyon bırakarak bir haftada kaybolur, deri soyulur. Hastalarda kapiller frajilite testi (Rumpel-
Leeds) pozitiftir. Eritrojenik antitoksin gelişmiş olan kişilerde kızıl olmasa da farenjit görülebilir. Kızıl
tablosu C, G grubu streptokoklar ve Staphylococcus aureus tarafından da oluşturulur.
• Akut eklem romatizması, akut romatizmal ateş: Geçirilmiş streptokok infeksiyonlarından sonra
gelişebilen immünolojik, non-süpüratif bir komplikasyondur. A, C ve G grubu dışı streptokoklar ve cilt
infeksiyonuna yol açan kökenler bu tabloya neden olmazlar. Genelde, streptokoksik farenjit geçirmiş;
tedavi edilmemiş hastalarda %3, eksik süre ve doz ile tedavi edilenlerde %2.8, tam tedavi edilenlerde ise
%0.2 oranında gelişir. Patogenezde; Streptococcus pyogenes M3 ve M18 kökenlerinin sitoplazmik
membranı ve M protein antijenleri ile insan kalp sarkolemması ve sinovyal membranının yapısının
çok benzer olması nedeniyle gelişen immün kompleksler rol oynar.
Farenjitten en erken üç hafta sonra; sıklık sırasına göre artrit (%75), kardit (pankardit) (%55), Sydenham
koresi (%15, en geç), subkutan nodüller (%10), eritema marjinatum (<%10) gelişir. Hastalığın tanısında
şu kriterler aranır:
Geçirilmiş bir streptokok infeksiyonu delili: Boğaz kültürü veya hızlı streptokok antijen testi pozitifliği
ve/veya ASO yüksekliği ve ek olarak;
.. İki majör veya
.. Bir majör, iki minör Jones kriterinin varlığı aranır.
.. Majör kriterler: Poliartrit, kardit (ikisi de 3 hafta sonra gelişir), Sydenham koresi (1-8 ay sonra
gelişir; varlığı halinde ASO pozitifliği veya başka bir majör/minör kriter aranmaz), subkütan
nodüller, eritema marjinatum.
.. Minör kriterler: Klinik olarak artralji ve ateş; laboratuvar olarak akut faz protein pozitifliği (C reaktif
protein pozitifliği, sedimantasyonda yükseklik), EKG’de uzamış PR aralığı.
Tedavide tek doz benzatin penisilin, antiinflamatuvar ilaçlar (kalp yetmezliği yoksa aspirin, var ise
kostikosteroid) ve gerekli ise kalp yetmezliği tedavi protokolleri kullanılır.
Akut romatizmal ateşin tek uzun süreli sekeli romatizmal kalp kapak hastalığıdır. Bu nedenle tekrarlı
ataklardan, yani tetikleyici infeksiyonlardan kaçınılmalıdır. Akut romatizmal ateş atağı geçiren hastalara
sekonder profilaksi uygulanır: