OFFLINE

CLOSTRIDIUM BOTULINUM (BOTULİZM)
Etken: İri, hareketli, subterminal sporlu, zorunlu anaerop bakterilerdir. Toprakta ve hayvan dışkısında bol
miktarda bulunurlar. Sporları yüksek ısıya direnmekle birlikte, %6.5 NaCl ortamında üremeleri baskılanır.
1000C'da 3 saatte, basınç altında 1200C'da 10 dakikadan fazla ısıtma ile ise inaktive olur.
Üremesi sırasında oldukça potent bir zehir olan ekzotoksin üretir. Toksin otoliz ile bulunduğu çevreye dağılır.
Fiziko-kimyasal etmenlere dirençlidir, 1000C'da 20 dakikada inaktive olur. Dolayısıyla iyi pişmemiş besinlerle
bulaştırılabilir. Toksin üreten suşlar bir faj ile infektedir.
Patogenez: Toksin, sporların jerminasyonu ile insan organizması dışında üretilir. Bu açıdan en riskli
kaynaklar, toprak veya hayvan dışkısı ile kontamine besinlerdir. Sosis, sucuk, jambon, konserve gibi
besinlerin anaerop, vakumlu ve tuzsuz ortamlarda depolanması sonucunda bakteri vejetatif hale geçer,
toksin üretir. Bakteri lizisi sonucunda toksin yiyeceklere yayılır. Kontamine besinlerin yenmesiyle alınan
toksin, gastrik epitel hücrelerinden emilir. Kan ve lenfa dolaşımı ile çok spesifik olarak affinite duyduğu
kolinerjik sinirlere, onların innerve ettiği nöromusküler plağa getirilir. Endositoz ile nöromusküler plak içine
girer ve asetil kolin deşarjını önleyerek çizgili adale paralizilerine yol açar. Letal dozu immünojen dozdan
hayli düşük olduğu için, hastalık geçirilse de koruyucu antitoksik bağışıklık bırakmaz. Bu kaynak drtus.com’da
yayınlanmaktadır.
I. Normalde; istirahat halinde, kas-sinir kaşağında asetil kolin vezikül içinde bulunur
II. Normalde; kas kasılacağı zaman sinaptobrevin aracılığı ile motor sinir ucundan asetil kolin serbestleştirilir
III. Botulizmde; ekzotoksin, asetil kolin’i serbestleştiren sinaptobrevini bloke eder, kas kasılamaz
Klinik özellikler:
1. Besin zehirlenmesi: A, B, E, F toksinleri sorumludur. Toksin ile kontamine besinlerin yenmesinden altı
saat sonra ağız kuruluğu ve mideden emilime bağlı olarak bulantı gelişir. 18-32 saat sonra güçsüzlük,
halsizlik, baş dönmesi ve ardından da flask tipte kas paralizileri başlar. Ateş ve bilinç normaldir.
Nörolojik patolojiler çift taraflıdır. İlk paraliziler kraniyal sinirlerle ilgili olup, daha sonra dessendan hal alır.

OFFLINE

İlk nörolojik semptomlar görme bozuklukları (ör. bulanık görme) ile ilgilidir:
Bulantı (ilk semptom)
Ağız kuruluğu (ilk semptom)
Akomodasyon paralizisi (ilk nörolojik semptom; bulanık görme, olguların büyük çoğunluğunda vardır)
Diğerleri: Midriyazis, diplopi, pitoz, disfaji, idrar retansiyonu, ses kısıklığı, dispne, kabızlık.

OFFLINE

2. Yara botulizmi: Yaraya toksin bulaşı sonucunda gelişir.
3. İnfant botulizmi: Toksin, bebeklere bal ya da mama gibi anaerop ambalajlı besinlerin yedirilmesi ile
bulaşır. Tablo konstipasyon ile başlar. Paralizilere bağlı güçsüzlük, emme ve öğürme refleksinde azalma,
dik duramama, pitoz ve solunum disfonksiyonu görülür. İnfant botulizminde, erişkin besin
intoksikasyonunun aksine toksin kanda değil, dışkıda belirlenebilir. Ani bebek ölümüne neden olabilir.
Tanı: Hastaya yapılan EMG tetkikleri, ayrıca besinlerin kobaya yedirilmesi ve antitoksinlerin eş zamanlı
kullanımı (nötralizasyon testleri) ve serumda toksinin belirlenmesi yolu ile tanıya varılabilir.
Tedavi: Hastanın kusturulması erken olgularda yararlıdır. Mide bikarbonatlı su ile yıkanır. A+B+E trivalan
antitoksinin en kısa sürede (ilk 24 saatte) IV olarak uygulanması hayat kurtarıcıdır. Erken olgularda 10-50
bin ü, ciddi olgularda 30-100 bin ü, geç olgularda ise 100-200 bin ü verilir.