OFFLINE

Wat is de doelstelling van de staatshervorming? Een heel simpele vraag, waarover niet is nagedacht. Daarvoor verwijs ik naar allerhande ideeën die worden gelanceerd, maar even snel weer worden ingetrokken.

De dominante stelling in het discours van de Vlaamse partijen is dat er meer bevoegdheden naar Vlaanderen moeten gaan. Dit is eigenlijk het doel van de Vlaamse beweging dat zich veruitwendigt in de zogenaamde copernicaanse omwenteling.



De regionalisering van de federale bevoegdheden wordt steeds voorgesteld als een middel om problemen op te lossen. Wanneer je hier kritisch naar kijkt, dan valt op dat er niet per definitie een correlatie bestaat tussen regionalisering en een efficiëntere staat. Het is niet moeilijk om aan te voelen dat bij regionalisering er nog steeds meningen diametraal tegenover mekaar zullen staan en dat knopen doorhakken met alleen Vlamingen rond de tafel die niet akkoord zijn, ook heel erg moeilijk blijft. Hiervoor verwijs ik naar het zogenaamde Vlaamse front, de problemen in verband met de Oosterweelverbinding, enz…



Wat wil de stilzwijgende meerderheid?  Een werkende staat, een efficiënte staat, een staat die de omstandigheden schept zodat de burgers en hun kinderen een goede toekomst tegemoet gaan. Vooruitgaan is wat de modale Belg wilt. Z’n leven leiden en uitbouwen.

Wat betekent dit concreet voor de doelstelling van de staatshervorming in een Belgische context? De finaliteit van de staatshervorming moet een meer efficiënte staat zijn en niet per definitie meer macht voor Vlaanderen.



Zover gaat het mandaat ook maar van de politiek in de staatshervorming, want de zwijgende meerderheid heeft niet gekozen voor een copernicaanse omwenteling. De politici zullen zeggen dat dit niet waar is, want waarom heeft de NVA dan zoveel stemmen? Dat is perfect verklaarbaar omdat zij in de verkiezingen de enige waren die een “oplossing” voor het inefficiënte België voorstelden: meer Vlaanderen. Wanneer een partij een andere oplossing heeft voor een efficiënter België, zal die ongetwijfeld ook heel erg veel stemmen en dus macht krijgen om het uit te voeren. Tot nu toe heeft geen enkele partij dergelijke oplossing geformuleerd.



Er zijn drie elementen die belangrijk zijn bij het organiseren van de bevoegdheden in een staat: subsidiariteit, homogeniteit en schaalvoordelen.



Subsidiariteit wilt zeggen dat je bevoegdheden moet plaatsen op het niveau waar deze het best worden uitgeoefend. Bijvoorbeeld is het beter om één Belgische diplomatie te hebben in plaats van de diplomatie deelstatelijk te organiseren.

Met homogeniteit wilt men zeggen dat men op één niveau de bevoegdheden moet concentreren waarmee men dan ook effectief problemen kan oplossen. Immers, als men de benodigde instrumenten om een beleid te voeren verspreid over verschillende niveaus is er geen sprake van autonomie en kan men best gewoon geen federaal land hebben.

Met schaalvoordelen worden zowel de economies of the scope als de economies of the scale bedoeld. Met economies of the scope bereikt men een kostenbesparend effect door de centralisatie van de productie van verschillende producten. Een voorbeeld hiervan is de hogere specialisatiegraad die men kan bereiken in grote rechtbanken. Door economies of the scale bespaart men kosten omdat men een grotere hoeveelheid werk centraliseert en daardoor de kost per geproduceerd product daalt. Een voorbeeld hiervan is het leger. Het is goedkoper om soldaten te trainen in een Belgische context dan in een deelstatelijke.



Het is normaal dat deze verschillende concepten overlappen omdat er een gemeenschappelijke notie aan de grondslag ligt, namelijk efficiëntie. Ook is het duidelijk dat het bij bepaalde bevoegdheden niet veel zal uitmaken op welk niveau er wordt bestuurd.



Nu zal ik de “meer Vlaanderen” oplossing voor het inefficiënte België toetsen aan het efficiëntie criterium.



Regionalisering van de wegcode. Dus drie wegcodes op een grondgebied dat je doorkruist in die uur tijd? Geen efficiëntievoordeel.



Regionalisering van de NMBS. Dit betekent dat men de spoorwegmaatschappij nog meer gaat opsplitsen. We hebben gemerkt dat dit niet leidt tot meer efficiëntie wanneer de NMBS holding met zijn drie takken moest opgericht worden van Europa. Het zal net tot minder efficiëntie leiden, daar er nog meer coördinatie nodig zal zijn tussen verschillende instanties die allemaal iets anders kunnen beslissen. Het is net het gebrek aan deze coördinatie die geleid heeft tot de stiptheidsproblemen die onze spoorwegen kenmerkt.



Regionalisering van de verkeersveiligheid. Dit leidt mijn inziens tot meer efficiëntie, omdat men op deze manier toch wel dichter bij de problemen staat en men makkelijker prioriteiten kan leggen.



Regionalisering van de organisatie, werking, inrichting van politie en justitie. De voorzitter van het Hof van Cassatie zei hierover: “Regionalisering moet geen doel op zich zijn, maar moet leiden tot een betere werking van justitie, en dit moet ten goede komen van de rechtszoekende. Zo moeten uit de communautarisering van de jeugdbescherming, die geen onverdeeld succes was en praktische moeilijkheden heeft gekend, de nodige lessen worden getrokken.” De burger wilt een snelle, rechtvaardige afhandeling van hun zaak. Men wilt dus een efficiënte justitie, geen gesplitste justitie.



Regionalisering van het arbeidsmarktbeleid: kan leiden tot meer efficiëntie, omdat er verschillende maatregelen nodig zijn op het grondgebied van de verschillende deelstaten, aangezien de problemen verschillend zijn. Het zorgt er voor dat men beleid op maat kan voeren, maar of het een goed beleid zal zijn, hangt van de minister af.



Fiscale autonomie. Dit is nu toch een zuivere politieke eis en daar hebben wij als burgers toch weinig boodschap aan? Het maakt het ingewikkelde fiscaal systeem in België nog ingewikkelder. Hier geldt opnieuw: een efficiënt, rechtvaardig fiscaal systeem is wat de mensen willen, niet een gesplitst fiscaal systeem.



De stilzwijgende meerderheid wilt louter een meer efficiënte staat en een splitsing van bevoegdheden kan in bepaalde gevallen daartoe een middel zijn, maar het is zeker niet hetgeen dat op ieder probleem dient toegepast te worden. Wanneer de politiek focust op het louter efficiënter maken van de staat zijn er geen verliezers en alleen winnaars, want de staat is er beter op geworden. Een compromis dat verdedigbaar is door alle actoren en voor een eindpunt kan zorgen in de lange reeks van staatshervormingen.



Ten slotte wil ik afsluiten met een quote van de derde president van de USA, Thomas Jefferson: “Whenever the people are well informed, they can be trusted with their own government; that whenever things get so far wrong as to attract their notice, they may be relied on to set them to rights.”